فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٣ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
ب) قافله شتر، ج)سرعت متعارف:(المهذب البارع).
٨ . ملاك وسيله نقليه ، قافله شتر است؛ زيرا وسيله رايج عمومى است : (روض الجنان).
٩ . اگر مقدار حركت به خاطر منطقه ، زمان و سرعت وسيله نقليه، تفاوت پيدا كند، مقدار متوسط در هر سه عامل در نظر گرفته مىشود: (روض الجنان، الروضة البهيه، مدارك الحكام).
١٠ . با شك در اينكه آيا به حد قصر رسيدهايم يا نه، مسير يك روز معتدل با حركتى متعارف، ملاك خواهد بود: (محقق كركى).
چرا اين فقها مسيرة يوم را با هشت فرسخ ذكر كردهاند؟ آيا اين دو ملاك با هم ارتباطى داشتهاند؟ اگر ارتباط دارند، كدام اصل و كدام فرع است؟ چرا مسافت با يك روز شناخته مىشود؟ و چرا فرمودهاند: هشت فرسخ، همان بياض يوم است؟ اگر مسافت مكانى را هم اصل بگيريم، در گذشته، هشت فرسخ، يك روز بوده ولى اكنون چنين نيست . در اين صورت چه بايد كرد؟
در گذشته كه تفاوتى بين هشت فرسخ و يك روز نبوده، صاحب مدارك الاحكام احتمالات مختلف و وجه مورد قبول را بيان كرده است. حال با اختلاف فاحش و قطعى بين هشت فرسخ و يك روز، و با وجود اين همه دلايل مختلف راجع به مسير يك روز، چگونه مىتوان بر هشت فرسخ اصرار ورزيد و هيچ پذيرشى براى ملاك يك روز نداشته باشيم؟