فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٦ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
د) در حديث شماره ٢١، امام صادق(ع) فرمود:
تقصير در نماز، دو بريد يا ٢٤ ميل است و اين (تقصير و كم شدن نماز) براى آسان شدن تكليف و به هنگام مشقت است و با سفر كم (كوتاه) ، مشقت نيست.
كلمات فقها نيز مؤيد همين مطلب است. علامه حلى براى سفر در مسافت هشت فرسخ مىفرمايد: «فحصلت المشقة المبيحة للقصر (٤٨)؛ پس با سفر هشت فرسخى، مشقتى حاصل مىشود كه قصر را مباح مىكند».
همچنين مىفرمايد: (٤٩) «مسافت شرط در قصر است، پس بر حسب اجماع در سفر كم، تقصير جايز نيست».
حال در زمان ما، آيا نيم ساعت حركت با اتوبوس، مسافرت به شمار مىرود و كسى را خسته مىكند؟ در قديم، در يك روز هشت فرسخ مىپيمودهاند، اما اكنون كه در نيم ساعت هشت فرسخ مىپيمايند، مىتوان گفت به سفر مىروند چه رسد به سفرهايى كه مدت كمترى دارد؟!
دليل هشتم
در گذشته مسير يك روز معادل هشت فرسخ بوده است، ولى در زمان ما چنين نيست. از اين دو ملاك ـ مسافت ، مسير يك روز ـ كدام اصل و كدام فرع است؟
ممكن است كسى بگويد: مقياس هشت فرسخ ، اندازه مشخص دارد، ولى
(٤٨) تذكرة الفقهاء، چاپ جديد، ج٤، ص٣٧٠ .
(٤٩)نهاية الاحكام، ج٢، ص ١٦٨.