گفته مى‌شود همه رواياتى كه در تعيين مسافت وارد شده است، مقدار مسافت را با واحد طولى، مانند هشت فرسخ يا بيست و چهار ميل، تعيين نكرده است تا بگوييم اين مقدار با تغيير زمان يا تغيير وسايل نقليه، تغيير مى‌كند، بلكه روايات مزبور با تعبيرهاى مختلفى وارد شده است كه مى‌توان آن را در سه دسته خلاصه كرد:

دسته اوّل: تعيين مسافت با واحد طولى يا به عبارتى با مقدار فاصله مكانى از وطن، مانند:

١. صحيحه عبداللّه‌ بن يحيى كاهلى: «انّه سمع الصادق(ع) يقول في التقصير في الصلاة: بريد في بريد أربعة و عشرون ميلاً؛ (١)

از امام صادق(ع) شنيده شد كه در باره كوتاه شدن نماز فرمود: يك بريد در يك بريد، يعنى بيست و چهار ميل».

اين روايت در نقل شيخ (٢) چنين است، اما در نقل صدوق اين اضافه را دارد:

ثمّ قال: كان أبي(ع) يقول:

إنّ التقصير لم يوضع على البغلة السفواء و الدابّة الناجية و انّما وضع على سير القطار (٣)؛

پدرم فرمود: در كوتاه شدن نماز، قاطر تندرو يا حيوان سريع السير ملاك نيست، بلكه ملاك حركت قطار شتران است».

در سند اين حديث شخص ضعيفى وجود ندارد تا از عمل به حديث بازمانيم، مگر عبداللّه‌ كاهلى كه براى اعتماد به وى، نقل بزنطى از او كفايت مى‌كند. به علاوه آنكه نجاشى گفته است: «عبداللّه‌ چهره‌اى سرشناس نزد ابى الحسن(ع) بود». (٤)

٢. روايت فضل بن شاذان از امام رضا(ع) كه در نامه‌اى به مأمون فرمود:

(١) وسائل الشيعه، ج٨، ص٤٥٢، باب ١ از ابواب صلاة المسافر، ح٣.
(٢) استبصار، ج١، ص٢٢٣، حديث ٢٧٨٧.
(٣) من لايحضره الفقيه، ج١، ص٤٣٦، ح ١٢٦٨.
(٤) رجال النجاشي، ص٢٢١.