شاگردى شهيد اوّل براى محمدبن جعفر المشهدي را ايجاد نموده است ، درست نمى‌نمايد؛ زيرا خود شيخ حرّ در همين أمل الامل در ترجمه محمد بن جعفر المشهدي تصريح دارد كه وى از شاذان بن جبرئيل نقل روايت مى‌كند و اين در حالى است كه «شاذان »با «شهيد اوّل» پنج طبقه فاصله دارد و طبيعى است كه شاگردش «محمد بن جعفر المشهدي» با شهيد، چهار طبقه فاصله داشته باشد.

نكته اوّل

همان گونه كه گذشت وى به المشهدي و الحائرى ملقب بوده، با اين حال شاهديم كه شيخ حرّ در «أمل الامل» او را در ذيل دو عنوان جداگانه (با هر كدام از اين القاب) ، ترجمه كرده‌است: «الشيخ محمد بن جعفر الحائري . فاضل جليل ، له كتاب ما اتفق من الاخبار في فضل الائمة الاطهار (٣٨)».

«الشيخ محمد بن جعفر المشهدي، كان فاضلاً محدثاً صدوقاً ، له كتب ، يروي عن شاذان بن جبرئيل القمي (٣٩)» اما با توجه به آنچه گفتيم، اتحاد اين دو هويدا مى‌شود. زيرا بيان شد كه مؤلفان دو كتاب نهج الايمان و صراط المستقيم كه كتاب «ما اتفق من الأخبار في فضل الائمة الأطهار» را در دست داشته اند و از آن نقل كرده اند ، نام مؤلف اين كتاب (محمد بن جعفر) را با لقب المشهدي، الحائرى آورده‌اند. شيخ حرّ نيز اين كتاب را در ترجمه الحائرى آورده و اين در حالى است كه دو مؤلف پيش گفته در بيشتر موارد نام مؤلف اين كتاب را با لقب المشهدي،آورده‌اند. بنابراين نتيجه مى‌گيريم كه اين مولف با دو عنوان شهرت داشته (٤٠) و شيخ حرّ نيز به همين، جهت آنها را جداگانه آورده است. در هر حال، حتى اگر شيخ حرّ، آنها را دو نفر بداند، ما نيز قراينى داريم كه بر اتحاد اين دو دلالت دارند. ضمن اين كه بنابر گفته شيخ حرّ در مقدمه و خاتمه وسائل الشيعه، ايشان به

(٣٨)أمل الآمل : ٢ / ٢٥٢ الرقم ٧٤٤ .
(٣٩)أمل الآمل : ج ٢ ص ٢٥٣ الرقم ٧٤٧.
(٤٠)البته اشتهار و انتساب فرد به دو شهر، امر نادر و غريبى نيست. مرحوم حاجى نورى در خاتمه مستدرك (ج ١ ص ٣٦٢)در اين باره توضيح بيشترى دارد.