او سپس در دفاع از شيوه ملكم تأكيد مى‌كند كه مصلحت انديشى ملكم خان كاملاً درست بود وتاريخ نهضت مشروطيت، سهم مهم طبقه روحانى را در جريان آن حوادث نشان داد. (٢٥)

دفاع سرسختانه از شريعت اسلام

روشى كه ملكم خان برگزيده بود سبب شد كه او در آثارش گرفتار تناقض‌گويى‌هاى فراوانى شود. (٢٦) او كه از افشاگرى تاريخ غافل بود، به اعتبار مخاطبان گوناگونش، گفتارها و نوشتارهاى متناقضى از خود به جاى گذاشت. در بيشتر آثار خود و به خصوص روزنامه قانون كه مخاطب آن، عموم مردم بودند به گونه مبالغه‌آميزى از قوانين اسلام و علماى دينى دفاع و تمجيد مى‌كند. او اصرار مى‌ورزد كه «بهترين و كامل‌ترين قوانين روى زمين» (٢٧) و «اكمل تدابير و منبع جميع فيوض هستى» (٢٨) و «كلّ حقايق دنيا» (٢٩) و «جامع اصول ترقى» (٣٠) و «كلّ معارف عالم» (٣١) در اسلام و شريعت آن است. سپس ترجيع بند ديگرى را پيوسته تكرار مى‌كند كه ما هدفى جز اين نداريم كه «اصول شريعت اسلام» (٣٢)؛ يعنى «آن اصولى را كه خد

(٢٤) نورايى، فرشته، تحقيق در افكار ميرزا ملكم خان، ص ٤٤.
(٢٥) همان، ص٧٥.
(٢٦) حائرى، عبدالهادى، تشيّع و مشروطيت در ايران، ص ٤٤.
(٢٧) ملكم خان، اصول تمدن، رساله غيبيّه، ص ٦٤؛ همچنين مراجعه شود به: ملكم خان، روزنامه قانون، شماره ١، ص٢ و ٤؛ شماره ١١، ص٢.
(٢٨) ملكم خان، روزنامه، قانون، شماره ٩، ص١.
(٢٩) همان، شماره ٢٥، ص٢.
(٣٠) همان، شماره ٢٦، ص٤.
(٣١) همان، شماره ٢٩، ص٤.
(٣٢) همان، شماره ٩، ص٣، شماره ١١، ص١، شماره ٢٦، ص ٢، شماره ٢٩، حجّت، ص١؛ ملكم خان، اصول تمدن، رساله غيبيّه، ص٥٩.