روشنفكران عصر مشروطه، در عرضه تمدن و فرهنگ غرب در قالب دين كه مشكلات فراوانى را در فضاى علمى و عمومى جامعه ايران آفريد، داورى غير منصفانه‌اى ارائه داده است كه از منطق علمى برخوردار نيست و حكايت از تأثير فراوان عواطف و احساسات ضد مذهبى اين نويسنده بر كتابهايش دارد.

آدميّت بدون بررسى و تحليل روش ريا كارانه ميرزا ملكم خان و تأثير نامطلوب آن بر جامعه ايران كه اوّلين رويارويى‌هاى خود را با فرهنگ غرب تجربه مى‌كرد، گذرا و به اختصار در توجيه اين روش ملكم خان مى‌گويد:

«... براى اين كه حربه تكفير مخالفان خود را كُند گرداند، در تحريراتش كوشش فراوان كرد كه افكار ترقى خواهى و عدالت اجتماعى را با مبانى دينى تطبيق دهد». (٥٩)

او همچنين در توجيه همين روش ميرزا فتحعلى آخوند زاده، يار و دوست صميمى ملكم خان و روشنفكر ديگر عصر ناصرى، چنين مى‌نگارد:

«از برجسته‌ترين جنبه‌هاى شخصيت ميرزا فتحعلى اين است كه در انديشه و گفتارش، مؤمن و صميمى است و در دفاع از عقيده‌اش دلير اما دليرى او آميخته با تدبير و دانايى است؛ بى‌گدار به آب نمى‌زند. در روابط خصوصى با اشخاص، دير آشناست و به آسانى، باطن و انديشه خود را بروز نمى‌دهد، ولى با ياران يكدل، به نهايت راست پيشه و حقيقى است و هرچه در دل دارد به قلم مى‌آورد. شيوه نوشته‌هاى او، خاصّه در مبحث دين و سياست بسيار زيركانه است و در آنها فوت و فنّى را به كار بسته كه نشانه آگاهى اوست از تكنيك فعاليتهاى مخفى اجتماعى». (٦٠)

آدميّت در اين عبارات چنان از آخوند زاده ياد مى‌كند كه خواننده، نه تنها او را به جهت برخورد مزوّرانه‌اش، سزاوار سرزنش نمى‌بيند، بلكه او را شايسته تمجيد و الگو

(٥٩) آدميت، فريدن فكر آزادى و مقدمه نهضت مشروطيت، ص١٠٤.
(٦٠) آدميت، فريدون انديشه‌هاى ميرزا فتحعلى آخوند زاده، ص٢١.