شكست مواجه شد، به اين پندار رسيد كه سدّ راه تغيير الفباء، اسلام و فناتيزم است. از اين رو به گمان خود، براى نابودى اساس اين دين و بيدارى طوايف آسيا از خواب غفلت و نادانى مصمّم شد. (٨٨) او در نامه‌هاى به ملكم خان نوشت:

يك وقتى مردم غزنين در مقابل سلطان علاءالدين حسين جهان سوز غوزى، عَلَم مخالفت برافراشته بودند. سلطان اين فرد را به ايشان نوشت: غزنين اگر از بيخ و بن برنكنم / من خود نه حسين بن حسين، حسنم. اين دين اسلام كه سد راه الفباء مى‌شود: اين دين اسلام اگر از بيخ و بن برنكنم/ من خود نه على بن تقى، حسنم. (٨٩)

آخوند زاده بعد از ناكامى در تغيير الفباء به تأليف كتابى به نام «مكتوبات كمال الدوله» در ردّ اسلام پرداخت (٩٠) كه به شيوه رساله ارنست رنان در ردّ مسيحيت و يهود است. (٩١) اين رساله به صورت چهار مكتوب، تدوين شده كه سه مكتوب آن متعلق به شاهزاده كمال الدوله از نوادگان با بر گوركانى به شاهزاده ايرانى جلال الدوله است و مكتوب چهارم، پاسخ جلال الدوله به كمال الدوله مى‌باشد. همه اين عنوانهاساختگى است و آخوند زاده در پشت اين عناوين مى‌كوشيد، انديشه‌هاى خود را به خوانندگانش القا كند. او تا پايان عمر به حك و اصلاح اين رساله پرداخت و بخش‌هاى فراوانى را بر آن افزود كه «ملحقات» نام گرفت. (٩٢) آخوند زاده در اين رساله تلاش مى‌كند هر آنچه مى‌تواند از زبان كمال‌الدوله كه شخصيتى

(٨٨) آخوند زاده، فتحعلى، الفباى جديد و مكتوبات، ص ٣٥٤.
(٨٩) همان، ص ٢٣٤.
(٩٠) هر چند نسخ خطى «مكتوبات كمال الدوله» در كتابخانه‌هاى ايران موجود است ولى اين كتاب تا كنون در ايران به چاپ نرسيده و تنها يكبار توسط فرهنگستان علوم شوروى در سال ١٩٦١ ميلادى در ضمن مجموعه آثار آخوند زاده چاپ شده است. نگارنده به علت عدم دسترسى به نسخ خطى و نسخه چاپى آن، با مراجعه به كتاب فريدون آدميت و محمد مدد پور كه به نقل بى واسطه از آن كتاب پرداخته‌اند، از محتواى اين كتاب گزارش مى‌دهد.
(٩١) آدميت، فريدون، انديشه‌هاى ميرزا فتحعلى آخوند زاده، ص ١٨٧.
(٩٢) همان، ص ١١٠.