مستحب بعد از فتوا به استحباب يا كراهت اين است كه به جهت احتمال حكم الزامى در بين، رعايت مورد مزبور موافق با احتياط است و اگر كسى بخواهد واقع را على كلّ تقدير درك كند بايد آن را رعايت نمايد.

به نظر مى‌رسد همين معنا صحيح است. امّا عده‌اى در جواب به همين اكتفا كرده‌اند كه «احتياط استحبابى است». برخى هم فرموده‌اند: «احتياط استحبابى مؤكّداست» و بعضى نوشته‌اند: «مراد احتياط وجوبى است؛ چون با كلمه «بل» از احتياط مستحبى قبل عدول كرده است». والبته پاسخ اخير قطعاً ناصواب است.

به هر حال، هر كدام از اين احتمالات صحيح باشد، اشكال بنده در اين نكته وارد است.

نكته ٦٢. از فقيه والامقام و محتاط مرحوم آية اللّه‌ حاج سيد احمد خوانسارى (طيّب اللّه‌ ثراه و جعل الجنّة منقلبه و مثواه) نقل شده است كه احتياط آن است كه در تلبيه يك بار «نعمت» به كسر «نون» و يك بار «نعمت» به فتح «نون» خوانده شود. خود بنده نيز در مسجد شجره ديدم و شنيدم روحانى كاروانى كه كار كشته و با سابقه به نظر مى‌رسيد، محض احتياط به زائران كاروانش مى‌گفت كه تلبيه را دو جور بگويند، يك بار: «إنّ الحمد و النَّعمة» به كسر نون نعمت، و بار ديگر «إنّ الحمد والنَّعمة» به فتح نون نعمت. در حالى كه در اينجا قطعاً و جزماً «نعمت» به كسر نون صحيح، و «نعمت» به فتح نون خطاست و ابداً جاى احتياط نيست. توضيح آنكه در قرآن مجيد همه جا به صور و اشتقاقات گوناگون «نِعمت» به خداوند متعال نسبت داده شده است. در تلبيه هم نعمت را به خداوند سبحان نسبت مى‌دهيم: «إنّ الحمد و النعمة لك والملك» ولى «نَعمت» به فتح نون ممدوح نيست و صاحبان آن مذمت شده‌اند. براى توضيح افزونتر بجاست بيفزاييم كه:

«نَعمة» در دو آيه شريف در قرآن مجيد آمده است و بيشتر مترجمان فارسى و برخى مفسّران، آن را اشتباه ترجمه كرده‌اند: يكى آيه ٢٧ سوره دخان (٤٤) {كم تركوا من جنّتٍ و عيون و زروعٍ و مقامٍ كريمٍ و نعمةٍ كانوا فيها فاكهينَ } و ديگرى آيه يازده سوره مزمّل (٧٣):و ذَرني والمكذّبين أولي النَّعمة و مَهّلهم قليلاً.