فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩ - ميراث زوجه از اموال غير منقول (٢) آية اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
ظاهر اين سخن آن است كه او به مضمون حديث ابن ابى يعفور بعد از تقييد آن به تفصيلى كه در حديث ابن اذينه آمده، فتوا داده است. آشكار است كه موضوع تفصيل در حديث ابن اذينه، خصوص رباع است نه بيشتر، بنابراين، ساير زمينها تحت اطلاق حديث ابن ابى يعفور باقى مىماند، بلكه ظاهر عبارت صدوق آن است كه زوجه بى فرزند از قيمت همه اموال ثابت از جمله عقار ارث مىبرد، بر اين اساس، اين رأى شيخ صدوق موافق رأيى است كه ما تقويت كرده و آن را قول ششمى قرار داديم مبنى بر اختصاص محروميت به زوجه بى فرزند و به رباع و خانهها و از عين و نه قيمت آنها.
تعارض روايات در ارث زوجه از ساختمان: روايات گذشته كه به ارث زوجه از ساختمان و ابزار و آلات آن پرداختهاند، متعارضند؛ زيرا برخى از آنها بر ارث زوجه از عين ساختمان و ابزار و آلات آن دلالت دارند و برخى ديگر بر ارث او از قيمت ساختمان دلالت دارند.
دو روايت از روايات گذشته دلالت بر ارث زوجه از عين ساختمان دارند:
١. موثقه محمد بن مسلم و زراره از امام باقر (ع):
إنّ النساء لايرثن من الدور و لا من الضياع شيئاً، إلاّ أن يكون أحدث بناءً فيرثن ذلك البناء، (٢٠)
زنان از خانهها و زمينهاى كشاورزى هيچ ارث نمىبرند، مگر آنكه ساختمانى احداث شده باشد، در اين صورت از آن ساختمان ارث مىبرند.
٢. موثقه محمد بن مسلم از امام صادق (ع):
قال أبو عبداللّه (ع): ترث المرأة الطوب ـ في النسخة الكافي من الطوب ـ و لاترث من الرباع شيئاً. قال: قلت: كيف ترث من الفرع ولا ترث من الرباع (من الأصل) شيئاً؟ فقال: ليس لها منه... (٢١)،
(٢٠) وسائل الشيعه، ج٢٦، ص٢١٠، باب ٦ از ابواب ميراث الازواج، ح١٣.
(٢١) كافى، ج٧، ص١٢٨، ح٧؛ وسائل الشيعه، ج٢٦، ص٢٠٦، باب ٦ از ابواب ميراث الازواج، ح٢.