فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١١ - همراه با دايرة المعارف فقه – اتلاف(١)
راضى به صدقه نشد يا بنده مال، بدل آن را ضامن است و بايد به او بپردازد.
محقق حلّى در مورد مال پيدا شدهاى كه قيمت آن بيش از يك درهم است مىگويد:
اگر آن را در غير حرم (مكه) پيدا كند، بايد تا يك سال آن را معرفى كند. در صورت پيدا نشدن صاحب آن، مخيّر است كه آن را به ملك خود در آورد و يا از طرف صاحب آن صدقه دهد و يا آن را به عنوان امانت، نگهدارد. در صورت صدقه دادن از طرف مالك و پيدا شدن او و عدم رضايت او به صدقه، يابنده مال ضامن است. (٦١)
شهيد اوّل نيز در اين باره مىگويد:
در صورتى كه ارزش مالى آنچه كه در غير حرم پيدا مىشود، كمتر از يك درهم باشد نياز به معرّفى و اعلان ندارد و يابنده آن مىتواند براى خودش بردارد. در صورتى كه قيمت آن از يك درهم بيشتر باشد بعد از معرفى و اعلان به مدّت يك سال، مخيّر است آن را از طرف صاحبش صدقه دهد يا آن را تملّك كند و در هر دو صورت ضامن است يا اين كه مال را به عنوان امانت براى صاحبش نگهدارد و در اين صورت ضامن نيست. (٦٢)
اگر لقطه غدايى باشد كه در معرض تلف و فاسد شدن است، بعد از قيمت كردن و متعهّد شدن به پرداخت آن به صاحبش ، خوردن آن براى يابنده از قسم اتلاف مشروع از جهت تكليفى است. امام صادق (ع) د رمورد سفره غذايى كه افتاده بود و كسى آن را يافت، فرمودند:
آنچه كه در آن سفره است قيمت شود، سپس خوردن آن جايز است، چون غذا فاسد مىشود و نمىماند تا عين آن را براى صاحبش نگه داشت و در صورت پيدا شدن صاحبش، بايد قيمت آن را بپردازد. (٦٣)
(٦١) المختصرالنافع، ص٢٥٢.
(٦٢) اللمعة الدمشقيه، ص٢٢٥، چاپ بيروت.
(٦٣) وسايل الشيعه، ج٢٥، ص٤٦٨، باب ٢٢ از ابواب اللقطة، ح١.