حق آن است كه اگر در چوب بست نكردن ديوارى كه در حال ريختن و خراب شدن است ترس ضرر بر جان مردم باشد، چوب بست كردن آن با چوب ديگرى جايز است؛ چون اتلاف مال ديگران به سبب حفظ جان انسان محترم جايز است، ولى عوض آن را ضامن است. (٥٥)

شهيد ثانى نيز در فرض مسأله چنين گفته است:

چوب بست كردن ديوار در حال فرو ريختن با چوب ديگران، در صورتى جايز است كه ترس از فرو ريختن آن بر سر مردم و انسانهاى محترم باشد، به صورتى كه چاره‌اى غير از آن نباشد، زيرا اتلاف مال ديگران براى حفظ جان انسان محترم جايز است. بنابراين اتلاف منافع چوب ديگران، بهتر از تلف شدن جان انسان محترمى است، در غير اين صورت، اين كار جايز نيست؛ چون تصرف در مال ديگران، بدون اذن او عقلاً و شرعاً جايز نيست. (٥٦)

همچنين انداختن مال ديگران در دريا در صورتى كه حفظ جان انسان محترمى كه در حال غرق شدن است متوقف بر آن باشد بدون اذن صاحب آن جايز است (٥٧). تمام مواردى كه حفظ واجب مهم‌تر يا مساوى، متوقف بر اتلاف مال غير باشد، و يا حفظ برخى حقوق مهم عمومى، متوقف بر اتلاف مال ديگران باشد، از همين قسم است؛ مانند بازگشايى راهها و حفظ نظم عمومى جامعه كه در اين صورت اتلاف اموال ديگران جايز است، اما با ضمان آن براى صاحبان اموال. (٥٨)

ب) اتلاف مال ديگران از سوى كسى كه تكليف از او برداشته شده است؛ مانند كسى كه براى رفع گرسنگى و حفظ جان خود، مجبور به خوردن مال ديگران شده است. در اين

(٥٥) جامع المقاصد،ج٦، ص٣٢٨.
(٥٦) مسالك الأفهام، ج١٢، ص٢٤٤.
(٥٧) المبسوط، ج٧، ص١٧٠ ـ ١٧١.
(٥٨) قواعد الأحكام، ج١، ص٤٩٥ و مسالك الأفهام،ج٣، ص٣٨.