فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٨ - حدود جزع در عزادارى اهل بيت(ع) محمد تقى اكبرنژاد
و بر پاكيزگان از اولاد محمد و على ـ صلّى اللّه عليهما ـ پس بر آنان گريه كنندگان گريه و ندبه كنندگان ندبه كنند و براى مثل آنان بايد اشكها ريخته شود و فرياد كشندگان فرياد كشند و ضجّه كنندگان ضجّه زنند و صدايشان را به ناله بلند كنند.»
در اين فقرات آمده است كه بر مصيبت شما گريه كنندگان بايد گريه كنند و ندبه كنندگان ندبه نمايند. اشك ها به شدت ريخته شوند و ضجّه كنندگان ضجّه بكشند.
نكته جالب توجه آن است كه در اين فقرات به چيزى غير از گريه كردن و نوحه خواندن تأكيد نشده است و همه اينها از امور متعارف هستند، در حالى كه موضوع سخن ما در باره امور نامتعارف در عزادارى بود.
٤. صفوان جمال گويد: همراه امام صادق(ع) از مدينه به قصد كوفه خارج شدم، تا اين كه از حيره عبور كرديم، حضرت بر موضع قبر كنونى اميرمؤمنان(ع) ايستاد، مشتى از خاك آن را برداشت و بوييد، سپس چنان فريادى زد كه گمان كردم دنيا را وداع گفت؛ «ثُمَّ شَهَقَ شَهْقَةً حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ فَارَقَ الدُّنْيَا» وقتى به خود آمد، فرمود: به خدا قسم مشهد اميرالمؤمنين(ع) اين جا است. در ادامه صفوان از علت اختفاى قبر اميرالمؤمنين سؤال مىكند و حضرت پاسخ مىدهد:«حَذَراً مِنْ بَنِي مَرْوَانَ وَ الْخَوَارِجِ أَنْ تَحْتَالَ فِي أَذَاهُ؛ به خاطر ترس از اذيت بنى مروان و خوارج.» (٩)
آيا اين روايت دلالت بر جواز اعمال نامتعارف مىكند؟ در اين روايت آمده است كه وقتى امام صادق(ع) بر سر مزار حضرت امير(ع) رسيدند، از شدت اندوه، نالهاى زد كه گمان كردم از دنيا رفتند. در مقام عزا و اندوه، ناله، عمل غير متعارفى نيست. در هر حال اين روايت دلالت بر لطم و اعمالى مانند آن ندارد.
٥. محمد بن يعقوب باسناده ... عن معاوية بن وهب، قال: استأذنت على أبي عبداللّه فقيل لي: ادخل فدخلت فوجدته في مصلاّه في بيته فجلست حتى قضى صلاته فسمعته و هو يناجي ربّه و يقول : يا من خصّن
(٩)فرحةالغرى، ص٩٢، بحارالأنوار، ج٩٧، ص٢٣٥.