ترجمه قانون در طب - ابن سينا - الصفحة ٤٧٨ - فصل بيست و هشتم تشريح ماهيچههاى حركتى ساق و زانو
(ماهيچههاى چرخاننده ران)
براى عمل چرخاندن استخوان ران دو ماهيچه مىباشند: يكى از بخش خارجى استخوان شرمگاه بيرون مىآيد و ديگرى از بخش داخلى آن، اين دو ماهيچه يكديگر را به صورت اريب ملاقات مىكنند و در فرو رفتگى [١] نزديك به بخش خلفى زايده بزرگ [٢] با هم جوش مىخورند و هرگاه يكى از اين دو ماهيچه به تنهايى استخوان ران را بكشد، ران با اندكى باز شدن به سوى آن جهت متمايل مىگردد؛ پس آن را بدان.
فصل بيست و هشتم: تشريح ماهيچههاى حركتى ساق و زانو
از ماهيچههاى [٣] حركت دهنده مفصل زانو [٤] سه عدد در بخش قدامى استخوان ران قرار داده شدهاند و آن بزرگترين ماهيچههاى قرار گرفته در خود استخوان ران (نسبت به ديگر ماهيچههاى [٥] آن) مىباشد و عمل آنها باز كردن است.
١. يك ماهيچه از اين سه ماهيچه مانند دو لايه (از ماهيچه) مىباشد [٦] و براى آن، دو سر وجود دارد، يك سر آن از زايده بزرگ، و سر ديگر آن از جلوى ران شروع مىگردد؛ و داراى دو انتها نيز مىباشد: يك انتها از بافت گوشتى [٧] كه پيش از وتر گرديدن به كشكك زانو متصل مىشود و ديگرى از بافت غشايى [٨] كه به جانب داخلى از دو انتهاى ران
متصل مىشود.
[١] حفره ركبى (Poplitealfossa(.
[٢] شارح آملى زايده بزرگ را در اينجا نزد محل تا شدن زانو مىداند (شرح آملى، ص ٢٩١). بنا بر اين شايد مقصود از زايده، تكمه اداكتور (Adductor tubercle( باشد.
[٣] زانو نيز داراى ماهيچههاى بازكننده و خم كننده مىباشد.
[٤] براى عمل باز كردن زانو پنج ماهيچه مىباشد.
[٥] بزرگترين ماهيچه نسبت به همين ماهيچهها نه بهطور مطلق زيرا پيش از اين گفته شد كه بزرگترين ماهيچه بدن ماهيچه بازكننده ران مىباشد.
[٦] نظريه جالينوس بر اين است كه در واقع دو ماهيچه مىباشند، ليكن به خاطر مخالفت نكردن با گذشتگان آن را يك ماهيچه شماره كرده است.
[٧] تا تكيه گاهى براى زانو باشد.
[٨] تا تمام مفصل را بهطور كامل پوشش دهد.