توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٦٥ - مقاله شيخ عبد القاهر

ذلك لم يكن، قال له ذو اليدين:

بل بعض ذلك قد كان.

و معلوم انّ الثّبوت للبعض انّما ينافى النّفى عن كلّ فرد لا النفى عن المجموع.

ترجمه‌

مصنّف گويد:

و اگر لفظ [كلّ‌] در حيّز نفى داخل نشود نفى شامل هرفردى مى‌گردد مانند فرموده نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در وقتيكه ذو اليدين بمحضر حضرتش عرض نمود: آيا نماز قصر است يا شما فراموش نموديد؟

حضرت فرمودند: هيچيك از ايندو نبوده است.

شارح گويد:

كلمه [الّا] يعنى و اگر كلمه [كلّ‌] در حيّز نفى داخل نشده باشد يعنى لفظا بر نفى مقدّم شده و معمول فعل منفى باشد در اينصورت نفى تعميم پيدا كرده و تمام افراد مضاف‌اليه [كلّ‌] را شامل شده و فعل را از تمام افراد نفى مى‌كند.

سپس در ذيل [ذو اليدين‌] مى‌گويد:

اين نام شخصى از اصحاب پيامبر اكرم مى‌باشد.

آنگاه بدنبال [اقصرت الصّلوة] مى‌نويسد:

كلمه [صلوة] مرفوع است تا فاعل [اقصرت‌] باشد.

و پس از آن در ذيل [كلّ ذلك لم يكن‌] مى‌گويد:

اين عبارت فرموده نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است و معناى آن اينستكه: