توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٥١ - آوردن بدل براى مسنداليه

شرح فارسى:

توضيح‌

آوردن بدل براى مسنداليه‌

گاهى بمنظور اغراضى براى مسنداليه بدل ميآورند از جمله تقرير و تثبيت آن چنانچه در مثالهائيكه مصنّف در متن آورده بهمين منظور مى‌باشد.

قوله: من اضافة المصدر الى المفعول: كلمه [زيادة] هم بمعناى مصدر استعمال مى‌شود و هم بمعناى اسم مصدر در صورت اوّل اضافه‌اش بمعمول اعم از اينكه بفاعلش اضافه شود يا به مفعولش لاميّه است.

و در صورت دوّم اضافه‌اش بيانيّه مى‌باشد فلذا شارح در تفسير عبارت مصنف گفت اضافه زيادة بتقرير يا از قبيل اضافه مصدر بمفعول يعنى لاميّه است و يا اضافه آن بيانيّه مى‌باشد يعنى در صورتى كه زيادة را اسم مصدر بدانيم.

قوله: و هذا من عادة الخ: اگر گفته شود چرا مصنف در باب تأكيد گفت:

[ و امّا توكيده فللتقرير] و در اينجا به [لزيادة التقرير] تعبير نمود؟

جواب اينست كه مصنّف به تبع از سكّاكى اينكار را نموده و سكّاكى در مفتاح عادتش اينست كه حتّى المقدور عبارات را يكنواخت ذكر نمى‌كند بلكه از باب تفنّن در عبارات آنها را با تغيير و تبدّل ذكر مى‌نمايد و علاوه بر اينجهت نكته لطيفى در اينجا هست كه آن مصنف را بر اينكار وادار نمود و آن اينستكه با اين تعبير خواست اشاره كند غرض از ذكر بدل‌

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني ؛ ج‌١ ؛ ص٤٥٢