توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٢ - وجه تسمه علم بيان و معانى به بلاغت

انحصر مقصوده فى ثلاثة فنون.

و كثير من النّاس يسمّى الجميع علم البيان و بعضهم يسمّى الاول علم المعانى و يسمّى الاخيرين يعنى البيان و البديع علم البيان و الثلاثة علم البديع و لا يخفى وجوه المناسبة و اللّه اعلم.

ترجمه‌

مصنّف گويد:

بسيارى از ادباء مجموع سه علم را علم بيان گفته و برخى اوّل را علم معانى و دو علم اخير را بيان خوانده‌اند و گروهى نيز به هرسه اطلاق علم بديع كرده‌اند.

شارح گويد:

و چون اين مختصر در علم بلاغت و توابع آن بوده لاجرم مقصود مصنّف منحصر به سه فن مى‌باشد.

و بسيارى از مردم جميع سه فن را علم بيان خوانده‌اند و بعضى از ايشان اوّل را علم معانى و دو فن اخير يعنى بيان و بديع را علم بيان ناميده‌اند و برخى نيز بهرسه اطلاق علم بديع كرده‌اند.

و وجوه مناسب مخفى نمى‌باشد و خداوند متعال اعلم به حقائق اشياء است.

شرح فارسى:

توضيح‌

بسيارى از ادباء به مجموع سه فن اطلاق بيان نموده‌اند چنانچه بعضى ديگر فنّ اوّل را معانى و دو فنّ ديگر را بيان ناميده‌اند، بعضى ديگر بهرسه اطلاق بديع كرده‌اند و هركدام از اين اطلاقات بمناسبت وجهى است‌

اما تسميه فنّ اوّل بمعانى بجهت اين است كه بواسطه اين‌