توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨ - اقسام مقدمه

عنوان بحث با الف و لام آورده و گفته [الفنّ الاوّل‌] و [الفنّ الثّانى‌] و [الفنّ الثالث‌] ولى مقدّمه را بدون الف و لام ذكر كرده، سپس علّت آنرا اينطور بيان مى‌كند:

در آخر مقدمه كلام مصنف منجر شد به اينكه مقصود از كتاب مزبور منحصر در فنون سه‌گانه (معانى- بيان- بديع) است لذا مناسبت هركدام از فنون را كه عنوان قرار مى‌دهد با الف و لام عهد ذكرى بياورد ولى چون قبلا از مقدمه صحبتى نشده است آوردن الف و لام بر آن بى‌وجه بوده لاجرم آنرا بصورت نكره آورد.

سپس چنين مى‌گويد:

بحث در اينكه تنوين در مقدّمه آيا براى تعظيم است چنانچه زوزنى گفته و علّت آنرا اين دانسته كه مقدّمه مشتمل است بر معانى عظيمه و خطيره‌اى يا آنكه تنوينش را براى تقليل بدانيم چنانچه ديگران بلحاظ قلّت مطالب مندرج در آن گفته‌اند چندان نافع نبوده و اين نحوه اختلافات و مشاجرات از شئون اهل تحصيل نيست.

اقسام مقدمه‌

كلمه (مقدمة) از مقدمة الجيش اخذ شده و آن عبارت است از جماعتى كه جلو لشكر حركت مى‌كنند و بآن [طليعة العسكر] نيز گويند و سپس آنرا نقل داده و در معناى متعارف استعمال نمودند يعنى پاره‌اى از الفاظ كه قبل از مقاصد كتابى يا مقاله‌اى ذكر شود و آن به چهار معنا استعمال مى‌شود:

١- مقدمة الدليل: و آن عبارتست از امورى كه صحّت برهان‌