توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩ - مدح مصنف نسبت به كتابش
مىشود:
مبالغه در اختصار را ترك كردم بجهت آنكه تناول و درك اين كتاب زودتر حاصل شده و فهميدن آن بر طالبين سهلتر و آسانتر شود.
و تمام ضمائريكه در عبارت مصنف در اينجا آمده بمختصر راجع مىباشند.
سپس مىگويد:
و در اينكه مصنف تأليف خود را توصيف مينمايد كه مختصر و منقّح و سهل المأخذ (بسادهگى درك مىشود) مىباشد خود تعريض و اشاره است باينكه در اين تأليف تطويل و حشو و تعقيد نيست چنانچه در قسم ثالث اين معايب موجود مىباشد.
توضيح
شارح گويد: اضافه [ترتيب] به ضمير مجرورى در [من ترتيبه] يا از قبيل اضافه مصدر بفاعل است كه در اينصورت ضمير بسكّاكى عود مىكند و يا از باب اضافه مصدر بمفعول است در صورتى كه ضمير به قسم ثالث عود نمايد.
و كلمه [تقريبا] مفعولله است براى معناى [لم ابالغ] كه [تركت المبالغة] باشد نه براى نفس [لم ابالغ] زيرا مفعولله عبارت است از چيزى كه فعل بخاطر حصول يا تحصيل آن واقع شود بنابراين عاملش بايد از افعال وجودى و مثبت باشد نه منفى و عدمى و عدم مبالغه بلحاظ فعل نبودنش صلاحيّت براى عامل بودن در آنرا ندارد