توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٤٨ - تحقيق در لفظ جلاله

اين تقرير از شاهد بحث خارج است.

٢- هو مبتداء اوّل و ضمير شأن و [اللّه‌] مبتداء دوّم و [احد] خبر اللّه و جمله اسميّه خبر براى ضمير شأن مى‌باشد كه اين تركيب مورد استشهاد مصنّف است.

تحقيق در لفظ جلاله‌

ادباء و ارباب فنون در اطراف لفظ جلاله (اللّه) ابحاثى را طرح نموده‌اند كه بتناسب مقام بپاره‌اى از آنها اشاره مى‌كنيم:

١- اختلافست در اينكه اصل اينكلمه از چه لغتى مى‌باشد اكثر محقّقين برآنند كه اين لفظى است عربى و اصل و ريشه تازى دارد.

جماعتى ديگر آنرا لفظ عبرى و عده‌اى ديگر آنرا سريانى مى‌دانند.

٢- در جمود و اشتقاق اين لفظ نيز بين ارباب دانش اختلاف است:

خليل كه از لغويين بنام است آنرا جامد دانسته و گفته همان طوريكه ذات اقدسش از هيچ موجودى اشتقاق نيافته نام شريفش نيز مى‌بايست چنين باشد.

در قبال ايشان اكثر دانشمندان آنرا مشتق دانسته‌اند نهايت بين ايندسته در كيفيّت اشتقاق و اينكه مشتق‌منه آن چيست اختلاف است:

جوهرى در صحاح اللغة آنرا از (أله، الاهة) بمعناى عبد عبادة مشتق دانسته و گفته: اله بالفتح الا له اى عبد، عبادة و منه قرء ابن عبّاس و يذرك و الاهتك بكسر الهمزه قالوا و عبادتك و كان يقول‌