توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٦ - شرح اعراض نسبى

است: متّصل و منفصل.

متّصل: آن استكه هردو جزئى از آن با هم در حدّى مشترك باشند نظير: خطّ و سطح.

منفصل: آنست كه چنين نباشد مثل اعداد.

كم متّصل نيز بر دو صنف است: قارّ الذّات و غير قارّ الذّات.

قارّ الذّات: عبارتست از آنكه اجزاء مفروضه آن با هم در يك آن موجود باشند نظير امثله گذشته.

غير قارّ الذّات: آنست كه اينطور نباشد بلكه اجزائش به تدريج در خارج تحقّق يابند مانند زمان و حركت.

كيف: عرضى استكه در محلّ عروضش ذاتا (اقتضاء اوّلى) نه قابل قسمت باشد و نه لا قسمت و تعقّلش متوقّف بتعقّل غير خود نباشد بقيد اينكه گفتيم قبول قسمت نكند (كم) از تعريف خارج مى‌شود و بقيد عدم توقّف بتعقّل غير تمام اعراض نسبى خارج مى‌شوند چنانچه بقيد لا قسمت نقطه و وحدت حقيقى نيز از تعريف خارج مى‌شوند

و بقيد اينكه گفته شد اقتضاء اوّلى نداشته باشد كيفيّاتى داخل مى‌شوند كه باعتبار متعلّق و موردشان قابل تقسيم هستند همچون علم بمعلومات كه بلحاظ قابل تقسيم است اگرچه اوّلا و بالذات چنين نيست.

شرح اعراض نسبى‌

اعراض نسبى: عبارتند از موجوداتيكه تصوّر وجودشان بر غير توقّف داشته باشد و آن هفت صنف مى‌باشند بشرح زير:

١- اين: (مكان) عبارتست از هيئت تحقّق چيزى در مكان مخصوص.