الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١١ - قسم سوم از اقسام ان حرفيه

منهم: جار و مجرور، متعلق به « استقرّ » ، صفت براى « الملأ » .

ان: مفسّره.

امشوا: فعل امر، جمع، مذكر، حاضر، ثلاثى مجرد از باب ضرب، يضرب لازم، ضمير جمع فاعل آن مى‌باشد.

قوله: بل انطلاق السنتهم: يعنى گشودن زبان و سخن گفتن.

قوله: كما انّه ليس المراد الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: ان اتّخذى من الجبال بيوتا : آيه (٦٨) از سوره نحل.

تجزيه و تركيب‌

ان: مفسّره.

اتّخذى: فعل امر، مفرد، مؤنث، حاضر، ثلاثى مزيد، از باب افتعال ضمير « انت » در آن مستتر است باستتار وجوبى و فاعلش مى باشد، متعدى.

من: حرف جارّ، عامل، مبنى.

الجبال: اسم، جمع جبل، مجرور به « من » ، متعلق به « اتخذى » .

بيوتا: اسم، جمع بيت، مفعول براى « اتخذى » .

قوله: و ردّه ابو عبد اللّه الرّازى: ضمير منصوبى در « ردّه » به زمخشرى راجع است و مقصود از ابو عبد اللّه الرّازى محمّد بن عمر بوده كه وى از علماء تفسير و اصول و علم ادب بشمار مى‌آيد از او كتب بسيارى در فنون مختلف بعربى و فارسى بجاى مانده از جمله:

تفسير مفاتيح الغيب و شرح سقط الزند ابو العلاء معرّى و نهاية الايجاز در علم درايه مى‌باشد.

متن: و الرابع: ألّا يكون في الجملة السابقة أحرف القول؛ فلا يقال « قلت له أن افعل» و في شرح الجمل الصغير لابن عصفور أنها قد تكون مفسّرة بعد