الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣ - حرف الف

است همانطوريكه براى « هل » نميتوان معادل ذكر نمود.

و همچنين مى‌توان گفت در آيه شريفه احتياجى به تقدير معادل براى همزه نيست زيرا صحيح است خبر را مقدّر گرفت و گفت: امّن هو قانت آناء الليل كمن ليس كذلك.

و شاهد بر اين تقدير آنستكه حضرات در ذيل آيه شريفه:

أفمن هو قائم على كلّ نفس بما كسبت‌ ( آيا كسيكه بر تمام نفوس نگهبان و قائم بوده و آنچه را ايشان انجام مى‌دهند زير نظر دارد ...)

گفته‌اند: تقدير آن: كمن ليس كذلك يا لم يوحدوه بوده و بنابر تقدير دوّم عبارت‌ «وجعلوا للّه شركاء» معطوف است بر خبر.

و نيز اهل ادب گفته‌اند:

تقدير در فرموده حقتعالى: أفمن يتّقى بوجهه سوء العذاب يوم القيامة ( آيا كسيكه روز قيامت براى پرهيز از سخن عذاب دوزخ بناچار رخسارش را مقابل آتش سپر قرار مى‌دهد ...) كمن ينعم فى الجنة مى‌باشد.

و اين تقدير نيز مؤيد گفته ما است.

و همچنين در فرموده حقتعالى يعنى: أفمن زيّن له سوء عمله فرآه حسنا ( آيا كسيكه عمل زشتش نيك و زيبا بنظرش مى‌آيد ...) گفته‌اند:

كمن هداه اليه است بدليل آيه شريفه:

فانّ اللّه يضلّ من يشاء و يهدى من يشاء ( همانا حقتعالى هركس را كه بخواهد گمراه و آنان را كه بخواهد هدايت مى‌نمايد).

يا تقدير آن ذهبت نفسك عليهم حسرة است بدليل فرموده حقتعالى:

فلا تذهب نفسك عليهم حسرات‌ ( پس نفس شريف خود را به حسرت و غم بخاطر ايشان نيانداز).

و در قرآن شريف جائى را سراغ داريم كه در آن به ذكر خبر و حذف مبتداء تصريح شده عكس مورد صحبت و آن فرموده بارى‌تعالى است: