الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٣ - وجه چهارم از اقسام«ان» حرفيه

لوطا: منصوب بنزع خافض و تقدير « الى لوط» مى‌باشد.

سى: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد، از باب نصر، ينصر اجوف واوى و مهمز و اللّام، لازم ولى در اينجا با « باء تعديه» متعدى شده، مجهول.

باء: بمعناى تعديه.

هم: مجرور به باء، متعلق به « سيئى » ، نائب فاعل براى « سيى » .

قوله: فاقسم ان لو التقينا و انتم الخ:

تجزيه و تركيب‌

اقسم: فعل مضارع، صيغه متكلم وحده، ثلاثى مزيد، از باب افعال، متعدى و ضمير « انا » در آن مستتر و فاعلش مى‌باشد.

ان: زائده.

لو: شرطيّه.

التقينا: فعل ماضى، صيغه متكلم مع الغير، ثلاثى مزيد، از باب افتعال و ضمير « نا » فاعلش مى‌باشد.

واو: عاطفه، بمعناى « مع » .

انتم: ضمير منفصل مرفوع، معرفه، مبنى، معطوف به « نا » .

لام: حرف، در جواب قسم آمده، غير عامل، مبنى.

كان: از افعال ناقصه، عامل رفع و نصب.

لكم: جار و مجرور، متعلق به « كان » و خبر براى آن.

يوم: اسم براى « كان » .

من الشرّ: جار و مجرور، متعلق به « مظلم » .

مظلم: اسم فاعل، صفت براى « يوم » .

قوله: او متروكا: يعنى محذوفا.

قوله: اما و اللّه ان لو كمت حرّا الخ: