الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢٧ - محتمل بودن ام براى اتصال و انفصال

معترضه واقع بين خبر يعنى احاد و مبتدأ كه « لييلتنا » باشد بدانيم.

و همچنين در فرض متّصله بودن « ام » احتياجى نيست از « الليلة الواحده» خبر داده و بگوئيم:

الّليلة الواحدة ليلة چه آنكه اين امرى است معلوم و هيچ فائده‌اى در اخبار از آن وجود ندارد ولى ممكنست در مقام معارضه با وجه اوّل براى تقويت متّصله بودن ام گفته شود:

اگر « ام » را متّصله بگيريم لازم است همزه استفهام را محذوف بدانيم و آن نادر و قليل است بخلاف حذف مبتدأ كه كثير و شايع مى‌باشد.

شرح‌

قوله: قل اتخذتم عند اللّه الخ‌ : آيه (٨٠) از سوره بقره.

قل: فعل امر، مفرد، مذكر، حاضر ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى.

اتخذتم: فعل ماضى، جمع، مذكر، حاضر، از باب افتعال، متعدى. مقول قال.

عند اللّه: مضاف و مضاف‌اليه و مضاف ظرف بوده و متعلق است به « اتخذتم » .

عهدا: مفعول براى « اتخذتم » .

فاء: عاطفه.

لن: از حروف ناصبه، عامل، مبنى.

يخلف: مضارع، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مزيد، باب افعال.

اللّه: فاعل براى « يخلف » .

عهده: مضاف و مضاف‌اليه، مفعول براى « يخلف » .

ام: متصله، متحمل است كه منقطعه و بمعناى « بل » باشد.

تقولون: فعل مضارع، جمع، مذكر، حاضر.

على اللّه: جار و مجرور، متعلق به « تقولون » ، ظرف لغو.