الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٢ - قسم اول از اقسام«ان» حرفيه

هذا: اسم اشاره، مفرد، مذكر، معرفه، مبنى، اسم براى « كان » .

القرآن: مشاراليه « هذا » .

ان: حرف ناصب، عامل، مبنى.

يفترى: فعل مضارع، صيغه مفرد، مذكر، غائب از ثلاثى مزيد، باب افتعال، مجهول و ضمير مستتر در آن نائب فاعلش ميباشد، منصوب به « ان » خبر براى « كان » .

قوله: يقولون نخشى ان تصيبنا دائرة : آيه (٥٢) از سوره مائده.

تجزيه و تركيب‌

يقولون: فعل مضارع، صيغه جمع، مذكر، غائب از ثلاثى مجرّد باب نصر، ينصر متعدى، معلوم، ضمير جمع فاعل آن مى‌باشد، معرب.

نخشى: فعل مضارع، صيغه متكلم مع الغير از ثلاثى مجرد باب علم، يعلم، لازم معلوم، معرب و ضمير « نحن » در آن مستتر است باستتار وجوبى و فاعلش مى‌باشد و اين جمله فعليه مفعول يعنى مقول است براى « يقولون » .

ان: حرف ناصب، عامل، مبنى.

تصيبنا: فعل مضارع و ضمير « نا » ضمير متصل منصوبى است كه مفعولش مى‌باشد، منصوب به « ان » در تأويل مصدر بوده و مصدر مجرور است به حرف جارّ محذوف و تقدير: نخشى من اصابة دائرة مى‌باشد.

دائرة: فاعل است براى « تصيبنا » .

قوله: فاردت ان اعيبها : آيه (٧٩) از سوره كهف.

تجزيه و تركيب‌

اردت: فعل ماضى، صيغه متكلم وحده، ثلاثى مزيد از باب افعال، متعدى، معلوم، ضمير « ت » ضمير متصل مرفوع و فاعل آن مى‌باشد.

ان: حرف ناصب، عامل، مبنى.