الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٥ - جواب جمهور از استدلال كوفيون

است كه موجب حصول عار و ننگ مى‌باشند.

اين بيت اگر محمول بر اقامه سبب مقام مسبب باشد تقديرش ان يفتخروا بسبب قتلك بوده و اگر بر معناى تبيّن حمل گردد معنا ان يتبيّن انّهم قتلوك مى‌باشد.

شرح‌

قوله: فزعم قطرب: اسم وى محمّد بن مستنير و لقب وى همين نام يعنى قطرب است او از شاگردان سيبويه بوده و لقب مزبور را از طرف استاد اتخاذ كرده است.

قوله: انّها قد تكون بمعنى قد: ضمير در « انّها » به « ان » راجع است.

قوله: ان نفعت الذكرى‌ : آيه (٩) از سوره اعلى.

تجزيه و تركيب‌

ان: بمعناى « قد » .

نفعت: فعل ماضى، مفرد، مؤنث، غائب، ثلاثى مجرد، از باب منع، يمنع، لازم، معلوم.

الذكرى: فاعل براى « نفعت » .

قوله: انّها تكون بمعنى اذ: ضمير در « انّها » به « ان » راجع است.

قوله: و جعلوا منه: ضمير در « منه » به كون « ان » بمعنى اذ راجع است.

قوله: و اتّقوا اللّه ان كنتم مؤمنين‌ : آيه (٥٧) از سوره مائده.

تجزيه و تركيب‌

اتقوا: فعل امر، جمع، مذكر، حاضر، ثلاثى مزيد، از باب افتعال، متعدى و ضمير جمع فاعل آن است.

اللّه: مفعول براى « اتّقوا » .

ان: حرف شرط.