الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥١ - تخفيف ان و عمل آن

فعل شرط.

جنح: مضاف، فاعل براى « اسودّ » .

اللّيل: مضاف‌اليه.

فاء: در جواب شرط.

لتأت: مضارع مجزوم به « لا » صيغه، مفرد، مذكر، مخاطب جواب، شرط.

واو: عاطفه.

لتكن: امر غائب، صيغه مفرد، مؤنث، غائب، فعل ناقص.

خطاك: اسم، جمع خطوه، مضاف و مضاف‌اليه، اسم است براى « لتكن » .

خفانا: خبر است براى « لتكن » .

انّ: از حروف مشبهة بالفعل، بمعناى تعليل.

حراسنا: اسم براى « انّ » ، مضاف و مضاف‌اليه.

اسدا: خبر است براى « ان » .

قوله: انّ قعر جهنم سبعين خريفا:

تجزيه و تركيب‌

انّ: از حروف مشهبة بالفعل.

قعر: اسم ان، مضاف.

جهنّم: مضاف‌اليه.

سبعين: خبر براى « انّ » .

خريفا: تمييز است براى « سبعين » .

قوله: و قد خرّج البيت: كلمه « خرّج » بصيغه ماضى مجهول بوده يعنى حمل.

قوله: و قد يرتفع بعدها المبتدأ: ضمير در « بعدها » به « انّ » راجع است.

قوله: انّ من اشدّ الناس الخ: كلمه « المصورون » يعنى مجسّمه‌سازها.