الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٠ - تخفيف ان و عمل آن

از اين گذشته معنا نيز طبق گفته كسائى صحيح نيست زيرا اگر « من » را زائده بدانيم معنا چنين مى‌شود:

شديدترين مردم از حيث عذاب مجسّمه‌سازها هستند درحاليكه اينطور نيست كه عذاب ايشان از ساير مردم بيشتر باشد بلكه اينگروه نيز برخى از اشد العذاب‌ها مى‌باشند پس « من » را نميتوان زائده دانست بلكه بمعناى تبعيض مى‌باشد.

تخفيف انّ و عمل آن‌

گاهى « انّ » مخفّف شده و تشديدش ساقط مى‌گردد در اينحال قليلا عمل كرده و كثيرا مهمل از عمل مى‌باشد.

و از كوفيّون نقل شده كه ابدا اين لفظ مخفّف نميشود و هرگاه آنرا مخفّف استعمال نمودند مثل: ان زيد لمطلق.

پس بايد توجّه داشت كه « ان » نافيه بوده و لام بر سر خبر بمعناى « الّا » مى‌باشد.

ولى اينكلام از ايشان مردود است زيرا از خود كوفيّون كسانى هستند كه « ان » را با تخفيف نيز عمل مى‌دهند چنانچه سيبويه مثال: ان عمرا لمنطلق را حكايت كرده است.

و حرميان و ابو بكر نيز آيه‌ «وان كلّا لما ليوفينهم» را به نصب « كلّا » قرائت كرده‌اند بااينكه « ان » مخفّف آمده است.

شرح‌

قوله: اذا اسودت جنح اللّيل فلتأت و لتكن:

تجزيه و تركيب‌

اذا: ظرف زمان.

اسودّ: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مزيد، از باب افعال، لازم، مبنى،