الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٤ - قسم دوم از اقسام«ان» حرفيه

طول: مجرور به « باء » ، متعلق به « ابشر » ، مضاف.

سلامة: مضاف‌اليه براى « طول » .

يا: حرف نداء، عامل، مبنى.

مربع: مناداى، مفرد، معرفه، مبنى بر ضمّ.

قوله: زعموا انّها لا تعمل شيئا: ضمير در « انّها » به « ان » راجع بوده و مقصود از « لا تعمل شيئا» اينستكه نه اسم را نصب داده و نه خبر را رفع مى‌دهد.

قوله: و ربّما ثبت: يعنى ثبت الاسم.

قوله: فلو انّك فى يوم الرّخاء سئلتنى الخ:

تجزيه و تركيب‌

لو: شرطيه، غير عامله، مبنى.

انّك: مخفّفه از مثقله و كاف اسم آن مى‌باشد.

فى: حرف جار، عامل، مبنى.

يوم: مجرور به « فى » متعلق به « سئلتنى » ، ظرف لغو، مضاف.

الرّخاء: مضاف‌اليه.

سئلتنى: فعل ماضى، مفرد، مذكر، حاضر، ثلاثى مجرد، از باب منع، يمنع، متعدى، معلوم، مهموز العين و ضمير منصوبى متصل به آن، مفعولش بوده و « تاء » مفتوح فاعل آن مى‌باشد، خبر براى « انك » .

طلاقك: مضاف و مضاف‌اليه، مفعول دوّم براى « سئلتنى » .

لم: حرف جازم، عامل، مبنى.

ابخل: فعل مضارع، صيغه متكلم وحده، ثلاثى مجرد از باب فرح، يفرح، و كرم، يكرم، لازم، معلوم، مجزوم به « لم » ، بنابراين معنا ماضى است، جواب براى « لو » .