الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٦ - رأى برخى از ادباء و مردود بودنش

مكّناهم: فعل و فاعل و مفعول.

فيما: جار و مجرور، متعلق به « مكّناهم » .

ان: نافيه.

مكّناهم: فعل و فاعل و مفعول.

فيه: جار و مجرور، متعلق به « مكّناهم » ظرف لغو.

قوله: و يؤيد الاوّل: مقصود از « الاوّل » اينستكه ان نافيه باشد.

قوله: مكّناهم فى الارض الخ‌ : آيه (٦) از سوره انعام.

تجزيه و تركيب‌

مكّناهم: فعل و فاعل و مفعول.

فى الارض: جار و مجرور، متعلق به مكّناهم، ظرف لغو.

ما: موصوله، صفت است براى مفعول مطلق محذوف و تقدير آن چنين است:

مكّناهم فى الارض تمكينا الذى لم نمكّن لكم.

لم نمكّن: فعل مضارع مجزوم، صله و عائد براى « ما » .

لكم: جار و مجرور، متعلق به « نمكّن » .

قوله: و كانّه انّما عدل عن « ما » : ضمير در « كانّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: لئلّا يتكرر: يعنى لئلا يتكرر ما.

قوله: و لهذا لمّا زادوا: مشاراليه « هذا » ثقيل شدن لفظ مى‌باشد.

قوله: بل هى فى الآيه: ضمير « هى » به ان راجع بوده و مقصود از « آيه » آيه (٢٦) از سوره احقاف مى‌باشد.

قوله: فذكّر ان نفعت الذكرى‌ : آيه (٩) از سوره اعلى.