الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٨ - قسم اول از اقسام«ان» حرفيه

قرار گرفته كه بر غير يقين دلالت دارد و محلّش جرّ است تا مضاف‌اليه براى « قبل » باشد.

و نظير:

من قبل ان يأتى احدكم الموت‌ ( پيش از آنكه مرگ بسراغ يكى از شما بيايد).

شاهد در « ان يأتى» است كه لفظ « ان » در آن مصدريّه بوده و بعد از « انفقوا » قرار گرفته كه بر غير يقين دلالت دارد و محلّش جرّ است تا مضاف‌اليه براى « قبل » باشد.

و مثل:

و امرت لان اكون‌ ( مامور شدم تا باشم).

شاهد در « ان اكون» است كه لفظ « ان » در آن مصدريّه بوده و بعد از « امرت » قرار گرفته كه بر غير يقين دلالت دارد و محلّش جرّ است تا مجرور به « لام » باشد.

و در برخى از عبارات و امثله هم احتمال نصب بوده و هم جرّ مانند:

و الّذى اطمع ان يغفر لى‌ ( آنچه اميد و طمع در آن دارم اينستكه مرا ببخشى).

احتمال نصب باين كيفيّت است كه بگوئيم:

« ان يغفر» مفعول است براى « اطمع » .

و احتمال جرّ بملاحظه اصل آنستكه « فى ان يغفر» بوده.

و مثل همين آيه است در احتمال نصب و جرّ آيه سابق الذكر يعنى:

ان تبرّوا و تتّقوا و تصلحوا بين النّاس‌ .

مشروط باينكه تقديرش يا فى ان تبروا بوده يا لئلّا تبروا چه آنكه طبق ايندو تقدير « ان » با صله‌اش محلّا مجرور مى‌باشد و اگر آنرا بلحاظ اينكه مفعول‌له براى فعل قبل مى‌باشد در نظر بگيريم محلّا منصوب است.

سپس مصنّف گويد:

گفته شد اصل « ان تبرّوا» فى ان تبرّوا يا لئلّا تبروا بوده سپس حرف جار حذف شد اكنون مى‌گوئيم.