الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٩ - قسم سوم از اقسام ان حرفيه

شرح‌

قوله: فاوحينا اليه ان اصنع الفلك‌ : آيه (٢٧) از سوره مؤمنون.

تجزيه و تركيب‌

اوحينا: فعل ماضى، صيغه متكلم مع الغير، ثلاثى مزيد، باب افعال، ضمير « نا » فاعل آن مى‌باشد.

اليه: جار و مجرور، متعلق به « اوحينا » ، ظرف لغو.

ان: حرفيّه، مفسّره، غير عامل، مبنى.

اصنع: فعل امر، مفرد مذكر، حاضر، ثلاثى مجرد، باب منع، يمنع، متعدى، معلوم و ضمير « انت » در آن مستتر است به استتار وجوبى و فاعل آن مى‌باشد.

الفلك: مفعول براى « اصنع » و جمله فعل و فاعل و مفعول مفسّر است براى « اوحينا » .

قوله: و نودوا ان تلكم الجنة : آيه (٤٣) از سوره اعراف.

تجزيه و تركيب‌

نودوا: فعل ماضى، جمع، مذكر، غائب، ثلاثى مزيد، از باب مفاعله مجهول و ضمير جمع نائب فاعل آن مى‌باشد.

ان: حرفيّه، مفسّره، غير عامل، مبنى.

تلكم: تلك، اسم اشاره و « كم » حرف خطاب است و چون خداوند متعال بايشان در دنيا و عده بهشت داده است لذا با اين عبارت در اينجا تعبير شده كانّ بايشان گفته شده است: هذه تلكم الّتى وعدتم بها، مبتدأ.

الجنة: خبر و جمله « ان تلكم الجنة» مفسّر است براى « نودوا » .

قوله: فى الاوّل ان الثنائيه: مقصود اينستكه « ان » در آيه اوّل دو حرفى است و آن ان‌