الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢ - حرف الف
(أفمن كان على بينة من ربه كمن زيّن له سوء عمله) .
ترجمه: مصنّف گويد:
و نظير آيه شريفه است از نظير حذف معادل همزه قول ابى ذويب هذلى، وى مىگويد:
|
دعانى اليها القلب انّى لامره |
سميع فما ادرى أرشد طلابها |
يعنى: دل من را بطرف اسماء دعوت نمود، همانا من امر و فرمان دل را شنيده و اطاعتش مىكنم، پس نميدانم آيا طلب نمودن اسماء راه صحيح و هدايت است يا گمراهى مىباشد.
تقدير اين عبارت: أرشد طلابها ام غىّ مىباشد پس معادل همزه يعنى « ام غىّ» حذف شده است.
و نظير آن است از نظر آمدن خبر كلمه « خير » و قرار گرفتنش پيش از لفظ « ام » آيه أفمن يلقى فى النّار خير ام من يأتى آمنا يوم القيامه .
( آيا كسيكه در آتش دوزخ انداخته شود بهتر است يا آنكه روز قيامت مىآيد در حاليكه از عذاب الهى در امان مىباشد).
شاهد در لفظ « خير » است كه خبر براى « من » بوده و پيش از « ام » قرار گرفته همانطوريكه در آيه سابق الذكر اينطور بود منتهى در آنجا « خير » محذوف ولى در اينجا مذكور مىباشد.
سپس مصنّف مىگويد:
و ميتوانى بگوئى در بيت قبلى نيازى به تقدير معادل همزه نيست زيرا گفتن « ما ادرى هل طلا بها رشد» صحيح است بدون تقدير « ام غىّ» يعنى مىگوئيم همزه در اينجا بمعناى « هل » و براى تصديق است و با اينفرض آوردن معادل براى همزه ممتنع