الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٢ - تنبيه و تذكر
|
انّ هند المليحة الحسناء |
و أى من اضمرت لخل وفاء |
يعنى: اى هند كه نمكين و نيكوروى هستى وعده بده مانند وعده دادن كسيكه در دلش نيّت وفاء بعهد كرده است.
در محافل و مجالس ادبى سؤال ميشود: چگونه اسم انّ يعنى « هند » و صفت اوّل آن يعنى « المليحة » مرفوع مىباشند.
جواب اينستكه: همزه در « انّ » فعل امر بوده و نون آن نون تأكيد مىباشد و اصلش اينّ با همزه مكسوره و ياء ساكنه كه ضمير مفرد مؤنث مخاطبه است بوده و نون آن نون تأكيد مشدّده مىباشد سپس بجهت التقاء ساكنين بين ياء و نون اوّل، ياء را حذف كرديم چنانچه در قول تابّط شرّا آمده است:
|
لتقرعنّ علىّ السّنّ من ندم |
اذا تذكّرت يوما بعض اخلاقى |
يعنى: هرآينه البته بجهت من ميفشارى دندان را بر سر انگشت بخاطر ندامت و پشيمانى هرگاه بيادت آورى پارهاى از اخلاق و طبيعتهاى من را.
شاهد در حذف ياء از « لتقرعن » است كه قبل از نون مشدّده بوده مانند حذف آن از « انّ » در بيت مورد صحبت.
و امّا حركت « هند » بايد بگوئيم: هند منادى است و حرف نداء حذف شده و چو مفرد معرفه است مبنى بر ضمّ مىباشد مانند:
يوسف اعرض عن هذا ( اى يوسف از اينكار روى بگردان).
و مليحه: صفت است براى « هند » كه از لفظ آن تبعيّت كرده لذا همچون هند مضموم شده است چنانچه در قول رؤبة بن عجاج آمده:
|
يا حكم الوارث عن عبد الملك |
تبلّج الزهراء فى جنح الّدلك |