الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٨ - معناى هشتم استبطاء

قوله: بانّ مراده: يعنى مراد زمخشرى.

قوله: و الاولى ان تحمل الخ: وجه اينكه گفته مصنّف از كلام مجيب بهتر و اولى است اينستكه اگر ما بعد نفى مقرّبه مى‌بود همزه لازم بود بر سر آن داخل شود و چون داخل نشده معلوم ميشود مورد اقرار آن نيست پس بهتر آنستكه همزه را بر انكار توبيخى يا ابطالى حمل كنيم يعنى بگوئيم:

مقتضاى همزه اينستكه ما بعد آن واقع شده و فاعل را بر آن مورد ملامت يا توبيخ قرار داده‌اند يا ملتزم شويم كه:

مقتضاى همزه آنستكه ما بعدش واقع نگرديده و مدّعى آن كاذب مى‌باشد.

قوله: اصلاتك تامرك الخ‌ : آيه (٨٧) از سوره هود.

تجزيه و تركيب‌

همزه: از ادات استفهام.

صلوة: مبتدأ، مضاف.

ك: مضاف‌اليه.

تامرك: فعل و فاعل و مفعول، خبر.

ان: ناصبه.

تترك: فعل مضارع منصوب، مفرد، مذكر، مخاطب، معلوم، متعدى و ضمير « انت » در آن مستتر است باستتار وجوبى و فاعلش مى‌باشد و اينفعل با « ان » در تأويل مصدر و محلّا منصوب است تا منصوب بنزع خافض باشد و تقرير آن: اصلاتك تأمرك بان تترك الخ مى‌باشد.

ما: موصوله، مفعول براى « تترك » .

يعبد: فعل مضارع، معلوم، مفرد، مذكر، غائب، معلوم، متعدى و مفعول آن ضمير متّصل منصوبى است كه به « ما » راجع است صله و عائد براى ماء موصوله.

آبائنا: مضاف و مضاف‌اليه، فاعل براى « يعبد » .