الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢٨ - محتمل بودن ام براى اتصال و انفصال

ما: موصوله، مفعول براى « تقولون » .

لا تعلمون: فعل مضارع، جمع، مذكر، حاضر، صله و عائد براى « ما » .

قوله: ان تكون معادلة: مقصود از « معادله » متّصله است.

قوله: احاد ام سداس فى احاد الخ:

تجزيه و تركيب‌

احاد: خبر مقدم.

ام: حرف عاطف.

سداس: معطوف به احاد، موصوف.

فى: حرف جار.

احاد: مجرور به « فى » ، متعلق باستقر، صفت براى « سداس » .

لييلتنا: مضاف و مضاف‌اليه، مبتدأ مؤخّر، موصوف.

المنوطة: صفت براى « لييلتنا » .

بالتنادى: جار و مجرور، متعلق به « المنوطة » .

قوله: انّه استطال الليلة: ضمير در « انّه » به شاعر راجع است يعنى شاعر شب خود را طولانى ديده است.

قوله: و هذا من تجاهل العارف: مشاراليه « هذا » سؤال شاعر مى‌باشد.

تجزيه و تركيب‌

أيا: حرف نداء.

شجر الخابور: مضاف و مضاف‌اليه، مناداى منصوب.

ما: استفهاميّه، مبتدأ.

لك: جار و مجرور، متعلق به استقر، خبر.

مورقا: حال است از مجرور « لام » .