الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٠ - حرف الف

قوله: و هذا اخرق لاجماعهم: خرق يعنى پاره كردن و مقصود از آن مخالفت مى‌باشد.

قوله: و حقيقته طلب الفهم: ضمير مجرورى در « حقيقته » به استفهام راجع است.

قوله: و هذا اجيز الوجهان: مقصود استفهام و نداء قريب مى‌باشد.

قوله: فى قرائة الحرميين: مقصود ابن كثير مكّى و نافع مدنى مى‌باشد.

قوله: أمن هو قانت آناء اللّيل‌ : آيه (٩ و ١٠) از سوره الزمر.

تجزيه و تركيب‌

أ: از ادات استفهام.

من: موصوله، مبتداء.

هو: مبتداء.

قانت: خبر براى « هو » و جمله « هو قانت» صله براى « من » و خبر « من » « كغيره » است كه حذف شده.

آناء: مضاف، مفعول‌فيه براى « قانت » .

الليل: مضاف‌اليه.

قوله: و كون الهمزة فيه للنداء: ضمير در « فيه » به قوله تعالى راجع است.

قوله: هو قول الفّراء: وى عبارتست از ابو زكرياء يحيى بن زياد استاد علم ادب و از اهل كوفه بوده است فلذا در كوفيون داخل ميباشد.

قوله: و يبعّذه انّه ليس الخ: ضمير مفعولى « يبعّده » به قول فرّاء راجع است و كلمه « انّه » بفتح همزه بوده تا فاعل براى « يبعّده » باشد و ضمير منصوبى بمعناى « شان » مى‌باشد.

قوله: ليس فى التنزيل: يعنى فى القرآن.

قوله: و يقرّبه سلامته من دعوى المجاز: ضمير منصوبى در « يقربه » به قول فرّاء راجع است چنانچه ضمير در سلامته نيز بآن راجع است.

قوله: على حقيقته: يعنى على حقيقته الاستفهام.

قوله: و من دعوى كثرة الحذف: معطوف است به دعوى المجاز يعنى و سلامته من‌