الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٩ - تحقيق مصنف

لذا اذن با مدخولش نيز در رتبه دوّم واقع شده و صدارت ندارد.

و اگر آنرا به جمله اسميه يعنى زيد يقوم عطف نمائيم دو مذهبى كه نقل شد در اينجا نيز جارى است.

شرح‌

قوله: جاز فيها الوجهان: ضمير در « فيها » به اذن راجع است و مقصود از « وجهان » ١- اعمال اذن و نصب دادن آن.

٢- اهمال و مرفوع خواندن مضارع كه بعد از آن بوده مى‌باشد.

قوله: و اذا لا يلبثون الخ‌ : آيه (٧٦) از سوره اسراء.

تجزيه و تركيب‌

اذا: حرف ناصب و در اينجا مهمل از عمل مى‌باشد.

لا يلبثون: فعل مضارع منفى، صيغه جمع، مذكر، غائب، و ضمير جمع فاعل آنست.

خلافك: مضاف و مضاف‌اليه، مضاف ظرف است و متعلق به « لا يلبثون».

الآ: از ادات استثناء.

قليلا: مستثناى مفرّغ.

قوله: فاذا لا يؤتون الناس الخ‌ : آيه (٥٣) از سوره نساء.

تجزيه و تركيب‌

اذا: حرف ناصب و در اينجا مهمل از عمل مى‌باشد.

لا يؤتون: فعل مضارع منفى، صيغه جمع، مذكر، غائب، متعدى و ضمير جمع فاعل آن مى‌باشد.

الناس: مفعول اوّل.

نقيرا: مفعول دوّم.