الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٢ - قسم دوم از اقسام«ان» حرفيه

در دوّمى خبرش جمله مى‌باشد.

قوله: او ما نزّل منزلته: مانند ظنّ قوى اعم از آنكه از مادّه ظنّ بوده يا از غير آن باشد.

قوله: افلا يرون ان لا يرجع الخ‌ : آيه (٨٩) از سوره طه.

تجزيه و تركيب‌

أ: از ادات استفهام.

فاء: عاطفه.

لا: نافيه.

يرون: فعل مضارع، صيغه جمع، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد، از باب منع، يمنع.

ان: از حروف مشبهة بالفعل، مخفّفه از مثقله، و ضمير منصوبى محذوف اسمش و جمله بعد خبرش مى‌باشد.

لا يرجع: فعل مضارع منفى، متعدى، ضمير مستتر در آن فاعلش بوده كه به گوساله راجع است.

اليهم: جار و مجرور، متعلق به « لا يرجع».

قولا: مفعول براى « لا يرجع» و جمله « ان لا يرجع اليهم قولا» سدّ مسد مفعولين براى « يرون » .

قوله: علم ان سيكون‌ : آيه (٢٠) از سوره مزمّل.

تجزيه و تركيب‌

علم: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد از باب اصول، متعدى معلوم، و ضمير فاعلى در آن مستتر است.

ان: مخفّفه از مثقله، اسمش ضمير منصوبى محذوف بوده و جمله « سيكون » خبرش مى‌باشد.

سين: از حروف تنفيس، غير عامل، مبنى.