الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٣ - قسم دوم از اقسام«ان» حرفيه

يكون: فعل مضارع و جمله « ان يكون» سدّ مسدّ مفعولين براى علم.

قوله: و حسبوا ان لا تكون‌ : آيه (٧١) از سوره مائده.

تجزيه و تركيب‌

حسبوا: فعل ماضى، جمع، مذكر، غائب، از افعال قلوب، ضمير جمع فاعل آن مى‌باشد.

ان: مخفّفه از مثقله، اسمش ضمير منصوبى است كه محذوف مى‌باشد و خبرش « تكون فتنة» مى‌باشد.

لا تكون: مضارع منفى، مفرد، مؤنث، غائب، فعل تام فلذا « فتنة » اسمش بوده و از خبر بى‌نياز است و جمله « ان لا تكون» در تأويل مصدر سدّ مسدّ مفعولين براى « حسبوا »

قوله: زعم الفرزدق ان سيقتل مربعا:

تجزيه و تركيب‌

زعم: از افعال قلوب، ماضى، مفرد، مذكر، غائب، متعدى به دو مفعول، معلوم.

الفرزدق: فاعل براى « زعم » .

ان: مخفّفه از مثقله، ضمير منصوبى محذوف اسمش مى‌باشد.

سيقتل: فعل مضارع، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد، از باب نصر، ينصر، متعدى، معلوم و ضمير فاعلى در آن به فرزدق راجع مى‌باشد.

مربعا: مفعول براى « سيقتل » و جمله « سيقتل مربعا» خبر براى « ان » و مجموع « ان سيقتل مربعا» سدّ مسدّ مفعولين براى « زعم » مى‌باشد.

ابشر: فعل امر، مفرد، مذكر، حاضر، ثلاثى مزيد، باب افعال و ضمير « انت » كه در آن باستتار وجوبى مستتر است فاعلش مى‌باشد.

باء: حرف جار، عامل، مبنى.