الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠١ - قسم دوم از اقسام«ان» حرفيه

« ان » مخفّفه از مثقله مى‌باشد.

سپس مصنّف گويد:

« ان » مخفّفه از مثقله از نظر واضع سه حرفى است و آن را ميتوان مصدريه نيز تلقّى كرد و از نظر عمل نصب به اسم و رفع به خبر مى‌دهد.

البته كوفيون در اين نظريه مخالف بوده و پنداشته‌اند كه « ان » مخفّفه از مثقله اصلا عمل نمى‌كند و شرط اسمش آنستكه ضمير محذوف باشد البته گاهى اين ضمير در كلام ذكر شده و ثابت مى‌باشد مانند آنچه در قول شاعر آمده:

يعنى: پس اگر مسلّما تو در روز سستى و ناتوانى از من طلب طلاق خود را بنمائى من از اين امر بخل نكرده و در صورتيكه تو دوستار آن باشى طلاقت خواهم داد.

شاهد در « انك » است كه كاف اسم « ان » بوده و حذف نشده.

البته معلوم باشد ذكر اسم « ان » على الاصح اختصاص به مواضع ضرورت دارد.

سپس مصنّف گويد:

و شرط خبر « ان » اينستكه جمله باشد، بنابراين افراد آن جايز نيست مگر در جائيكه اسمش ذكر شود كه در اينفرض جايز است خبر را هم جمله آورد هم مفرد و ايندو نحو از خبر در قول عمرة بنت عجلان جمع شده‌اند:

يعنى: بدرستيكه تو بهار و بارانى كثير و فراوان هستى و محققا تو در آنجا پناه و تكيه‌گاه ديگران مى‌باشى.

شاهد در « بانك ربيع» و « انك هناك الخ» مى‌باشد كه در اوّل خبر « ان » مفرد و