قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٩٠
كه بر عهده دارند مسامحه و كوتاهى و از حدود حق و عدالت و قوانين
تجاوزى ننمايند، شبيه مصاديق يمين عقد است.
براى نمونه سوگند قضات،
[١] گواهان، [٢] وكلاى
دادگسترى، [٣] پزشكان، [٤] نمايندگان مجلس، [٥] رياست جمهورى، [٦] و ... را مىتوان نام برد. در اين موارد گاهى قانون، صيغۀ خاصى را
براى انجام آن معين كرده كه با همان نحو و با همان تشريفات مخصوص سوگند ياد شود. و چنانچه قانون، صيغۀ خاصى را پيشبينى
نكرده باشد، به نظر مىرسد طبق اصل اوليه سوگند بايد به نام خداوند ادا گردد.
يمين العقد، در قانون مدنى ايران مطرح نشده و معمولا در حقوق عمومى
مطرح مىشود، ولى به نظر مىرسد كه اين مبحث از مباحث حقوق مدنى است؛ زيرا به هر
حال يادكننده سوگند به وسيله سوگند تعهد مىكند كه عملى را انجام و يا ترك نمايد.
بنابراين از مباحث تعهّدات به شمار مىرود. و آثار مترتب بر تخلّف از مفاد آن،
عينا همان آثار مترتب بر انجام ندادن ساير تعهدات و سرانجام مسئوليت خسارات خواهد
بود. ولى ذكر اين نكته لازم است كه احكام و آثار شرعيه مترتب بر حنث يمين؛ مثل
كفاره، مترتب بر آن گونه سوگندى است كه با جميع شرايط شرعيه ياد شده باشد.
با توجه به مطالب بالا همان طور كه اشاره شد؛ يمين عقد از مورد بحث
قاعده
[١] رجوع شود به مواد مربوط به تشكيلات دادگسترى و نيزقوانين اخير التصويب كارآموزى قضايى.
[٢] ماده ٤١٨قانونآيين دادرسى مدنى ايران، سوگند شاهد را قبل از اداى شهادت ضرورى دانسته است. در حقوق مصر نيز شهادت بدون سوگنداعتبارى ندارد. ماده ٢١٢ قانون مرافعات مصر چنين اشعار مىدارد«لا بد من تحليفالشاهد قبل اداء الشهادة، و الّا كان التحقيق باطلا» (الوسيط، السنهورى، ج ٢، ص ٣٢٦). قانون مدنى عثمانىنيز در صورتى كه مشهود عليه از قاضى بخواهد كه شاهد را سوگند دهد، قاضى را ملزم بهسوگند شاهد دانسته است (ماده ١٧٢٧).
[٣] ماده ٣٩آئيننامهلايحه قانونى استقلال كانون وكلاى دادگسترى مقرر مىدارد: متقاضى پروانه بايد در حضور رياست كانون و لااقل دو نفر از اعضاىهيأت مديره سوگند ياد نمايد.
[٤] در قوانين مربوط به پزشكان، اداى سوگند لفظى نيامده،بلكه صرفا متن سوگندنامه را امضاء مىكنند.
[٥] طبق اصل ٦٧قانوناساسى جمهورى اسلامى ايران نمايندگان بايد در نخستين جلسه مجلس سوگندنامه را و متنآن را امضاء نمايند.
[٦] طبق اصل ١٣١قانوناساسى رئيس جمهور در جلسهاى كه با حضور رئيس قوه قضائيه و اعضاى شوراى نگهبانتشكيل مىشود؛ سوگند ياد مىكند.