قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ١٣٠
تعريف شامل حق الله و حق الناس است. [١] حال اگر مقر اقرار به نفع خودش نمايد نوعى
ادعا به حساب خواهد آمد كه ثابت نيست، و نياز به بررسى و امعان نظر قضايى دارد.
٤. ضرر مقرّ
اقرار بايد مستلزم ورود ضرر و لطمهاى به تماميت جسمى مقر (در امور
كيفرى) و يا صدمه و خسارت به اموال و حقوق مالى مقرّ باشد. عبارت «على انفسهم» نيز
در حديث و عبارت قاعده مبين همين مطلب است. بنابراين اگر اقرار زيانى براى مقر در
بر نداشته باشد و متضمن ضرر ديگرى باشد شهادت محسوب مىشود.
همچنين هرگاه اقرار با نفع و ضرر مقر توأم باشد، اين اقرار داخل در
مفهوم قاعده اقرار به حساب نخواهد آمد.
تشخيص اينكه اقرار به ضرر مقر و به نفع ديگرى است به عهده قاضى است.
و مسئلهاى است كه احتياج به دقت دارد.
واژۀ على أنفسهم
[٢] يكى ديگر از قيودى كه در عنوان قاعده اقرار
ذكر شده است قيد «على انفسهم» مىباشد. اين قيد به معناى «بر ضرر مقر
است». البته بايد
توجه داشت اگر معناى
[١] المحلّى؛ ج ٨، ص ١١٨.
[٢] در اينكه در روايت «اقرار العقلاء على انفسهم جايز» عبارت «علىانفسهم» متعلق بهچيست، و چه چيزى را مقيد مىكند؟ در بدو امر احتمالاتى مطرح مىشود كه از جهت حدودقاعده و تأثير آن، فراوان دارد.احتمال اول، «على انفسهم» متعلق به اقرار است. در اين احتمال معناىروايت چنين مىشود: اقرار بر ضرر خويش نافذ است، به عبارت ديگر اقرار مشروط بهاينكه بر ضرر مقر باشد مطلقا نافذ است.حال اگر همراه اين ضرر نفعى هم باشد چون نفوذ اقرار مطلق است بايدآن اثر را نيز رعايت نمود.مثلا اگر شخص بر زوجيت زنى براى خود اقرار كند وجوب اعطاى نفقه ضرربر مقر است و حكم به آن مىشود حال اگر زن فوت كند آيا مرد از او ارث مىبرد؟بنابراين فرض چون نفوذ اقرار مطلق است بايد گفت مرد از زن ارث مىبرد.احتمال دوم، «على انفسهم» متعلق به جايز است. بنابراين احتمال حدودو نفوذ قاعده اقرار تا جايى است كه به ضرر مقر باشد. و لذا در مثال بالا بايد فقطبه پرداخت نفقه حكم كرد و نه بيشتر. زيرا نفوذ اقرار مقيد به ضرر مقر است.