قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ١٣٤
مثلا اگر كسى به بيش از آن ميزانى كه مورد اكراه قرار گرفته اقرار
كند، اقرارش نافذ است.
[١]
در حقوق انگليس اقرار از اين جهت به دو نوع اقرار اختيارى (ارادى) [٢] و اقرار غير اختيارى [٣] تقسيم شده است: اقرار اختيارى اقرارى است كه با طيب خاطر و
آزاد از تأثير هر گونه علت خارجى به ويژه اكراه، تهديد يا تطميع از شخص صادر شود. اقرارى كه از انتخاب آزاد و بدون اجبار فرد
ناشى شود و با آگاهى كامل وى از ماهيت و آثار اقرار، تحقق يابد. در مقابل، اقرار غير اختيارى اقرارى است كه
ناشى از چشمداشت، وعده، ترس، اجبار، شكنجه يا تهديد باشد و چنين اقرارى اعتبار
ندارد [٤].
و) معيّن بودن: اقراركننده بايد معيّن باشد. بنابراين اگر دو نفر به
ديگرى بگويند:
يكى از ما دو نفر به تو يك ميليون ريال بدهكاريم، اين اقرار به دليل
معيّن نبودن اقراركننده معتبر نمىباشد
[٥]. ولى در صورتى كه يكى از دو نفرى كه در مالى متصرف مىباشند به نفع
شخص ثالث اقرار كند و متصرف ديگر آن را انكار نمايد، نصف مال از آن مقرّ له و نصف
ديگر از آن منكر خواهد بود [٦].
اقرار معسر يا ورشكسته در صورتى كه به ضرر طلبكاران نباشد نافذ است،
وگرنه نسبت به اموال وى مؤثر نمىباشد بلكه به صورت دين بر عهدۀ او قرار مىگيرد،
زيرا با اعسار و ورشكستگى اموال او متعلّق حق طلبكاران قرار گرفته است و اقرار
نسبت به اموال اقرار به ضرر ديگران است كه نافذ نمىباشد [٧].
٢. منتفع از اقرار يا مقرّ له [و شرايط مقر له]
: مقرّ له كسى است كه اقرار به نفع او صورت مىگيرد.
براى آنكه اقرار معتبر باشد، مقرّ له بايد شرايط ذيل را دارا باشد.
[١] شرح لمعه؛ ج ٢، ص ٢٠٩، س ١٤.
[٢] voluntary confession.
[٣] Involuntary confession.
[٤] بلك، ذيل confession، آمريكانا، ٢٩٤/ llv.
[٥] نك:بدائعالصنايع؛ ج ٧، ص ٢٢٣.
[٦] غاية المأمول، بطاشى؛ ج ٨، ص ١٨٣.
[٧] نك:فقهالصادق، همانجا. تحريرالوسيلة؛ همانجا. تحريرالاحكام؛ ج ٢، ص ١١٤، س آخر.