قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٣ ص
(٤)
٥ ص
(٥)
٦ ص
(٦)
١٠ ص
(٧)
١٣ ص
(٨)
١٥ ص
(٩)
١٦ ص
(١٠)
١٧ ص
(١١)
٢٠ ص
(١٢)
٢٣ ص
(١٣)
٢٤ ص
(١٤)
٢٥ ص
(١٥)
٢٨ ص
(١٦)
٢٨ ص
(١٧)
٢٩ ص
(١٨)
٢٩ ص
(١٩)
٢٩ ص
(٢٠)
٢٩ ص
(٢١)
٢٩ ص
(٢٢)
٢٩ ص
(٢٣)
٢٩ ص
(٢٤)
٢٩ ص
(٢٥)
٣٠ ص
(٢٦)
٣١ ص
(٢٧)
٣١ ص
(٢٨)
٣١ ص
(٢٩)
٣٢ ص
(٣٠)
٣٢ ص
(٣١)
٣٣ ص
(٣٢)
٣٤ ص
(٣٣)
٣٤ ص
(٣٤)
٣٥ ص
(٣٥)
٣٦ ص
(٣٦)
٣٦ ص
(٣٧)
٣٨ ص
(٣٨)
٣٩ ص
(٣٩)
٣٩ ص
(٤٠)
٤٢ ص
(٤١)
٤٨ ص
(٤٢)
٤٨ ص
(٤٣)
٤٨ ص
(٤٤)
٤٨ ص
(٤٥)
٤٩ ص
(٤٦)
٤٩ ص
(٤٧)
٤٩ ص
(٤٨)
٥٠ ص
(٤٩)
٥٠ ص
(٥٠)
٥٠ ص
(٥١)
٥٠ ص
(٥٢)
٥١ ص
(٥٣)
٥١ ص
(٥٤)
٥٣ ص
(٥٥)
٥٣ ص
(٥٦)
٥٥ ص
(٥٧)
٥٥ ص
(٥٨)
٥٦ ص
(٥٩)
٥٧ ص
(٦٠)
٥٨ ص
(٦١)
٥٨ ص
(٦٢)
٥٨ ص
(٦٣)
٥٨ ص
(٦٤)
٥٩ ص
(٦٥)
٦٠ ص
(٦٦)
٦١ ص
(٦٧)
٦٢ ص
(٦٨)
٦٣ ص
(٦٩)
٦٤ ص
(٧٠)
٦٦ ص
(٧١)
٦٧ ص
(٧٢)
٧٢ ص
(٧٣)
٧٢ ص
(٧٤)
٧٣ ص
(٧٥)
٧٥ ص
(٧٦)
٧٥ ص
(٧٧)
٧٥ ص
(٧٨)
٧٥ ص
(٧٩)
٧٦ ص
(٨٠)
٧٧ ص
(٨١)
٨٠ ص
(٨٢)
٨٢ ص
(٨٣)
٨٤ ص
(٨٤)
٨٥ ص
(٨٥)
٨٩ ص
(٨٦)
٨٩ ص
(٨٧)
٨٩ ص
(٨٨)
٨٩ ص
(٨٩)
٩١ ص
(٩٠)
٩١ ص
(٩١)
٩١ ص
(٩٢)
٩١ ص
(٩٣)
٩٢ ص
(٩٤)
٩٢ ص
(٩٥)
٩٢ ص
(٩٦)
٩٢ ص
(٩٧)
٩٢ ص
(٩٨)
٩٣ ص
(٩٩)
٩٥ ص
(١٠٠)
٩٦ ص
(١٠١)
٩٦ ص
(١٠٢)
٩٩ ص
(١٠٣)
١٠٠ ص
(١٠٤)
١٠٠ ص
(١٠٥)
١٠٠ ص
(١٠٦)
١٠١ ص
(١٠٧)
١٠٣ ص
(١٠٨)
١٠٣ ص
(١٠٩)
١٠٤ ص
(١١٠)
١٠٥ ص
(١١١)
١٠٥ ص
(١١٢)
١٠٦ ص
(١١٣)
١٠٦ ص
(١١٤)
١٠٦ ص
(١١٥)
١٠٦ ص
(١١٦)
١٠٧ ص
(١١٧)
١٠٨ ص
(١١٨)
١٠٩ ص
(١١٩)
١٠٩ ص
(١٢٠)
١١٠ ص
(١٢١)
١١١ ص
(١٢٢)
١١١ ص
(١٢٣)
١١٢ ص
(١٢٤)
١١٢ ص
(١٢٥)
١١٢ ص
(١٢٦)
١١٢ ص
(١٢٧)
١١٣ ص
(١٢٨)
١١٤ ص
(١٢٩)
١١٤ ص
(١٣٠)
١١٤ ص
(١٣١)
١١٤ ص
(١٣٢)
١١٥ ص
(١٣٣)
١١٦ ص
(١٣٤)
١١٩ ص
(١٣٥)
١١٩ ص
(١٣٦)
١٢٠ ص
(١٣٧)
١٢٠ ص
(١٣٨)
١٢٣ ص
(١٣٩)
١٢٥ ص
(١٤٠)
١٢٥ ص
(١٤١)
١٢٧ ص
(١٤٢)
١٢٧ ص
(١٤٣)
١٢٧ ص
(١٤٤)
١٢٧ ص
(١٤٥)
١٢٨ ص
(١٤٦)
١٢٨ ص
(١٤٧)
١٢٨ ص
(١٤٨)
١٢٩ ص
(١٤٩)
١٣٠ ص
(١٥٠)
١٣٠ ص
(١٥١)
١٣١ ص
(١٥٢)
١٣١ ص
(١٥٣)
١٣١ ص
(١٥٤)
١٣١ ص
(١٥٥)
١٣٤ ص
(١٥٦)
١٣٥ ص
(١٥٧)
١٣٦ ص
(١٥٨)
١٣٦ ص
(١٥٩)
١٣٦ ص
(١٦٠)
١٣٧ ص
(١٦١)
١٣٧ ص
(١٦٢)
١٣٨ ص
(١٦٣)
١٣٨ ص
(١٦٤)
١٣٨ ص
(١٦٥)
١٣٨ ص
(١٦٦)
١٣٩ ص
(١٦٧)
١٣٩ ص
(١٦٨)
١٣٩ ص
(١٦٩)
١٤٠ ص
(١٧٠)
١٤٠ ص
(١٧١)
١٤٠ ص
(١٧٢)
١٤٢ ص
(١٧٣)
١٤٢ ص
(١٧٤)
١٤٢ ص
(١٧٥)
١٤٢ ص
(١٧٦)
١٤٣ ص
(١٧٧)
١٤٣ ص
(١٧٨)
١٤٤ ص
(١٧٩)
١٤٥ ص
(١٨٠)
١٤٥ ص
(١٨١)
١٤٥ ص
(١٨٢)
١٤٥ ص
(١٨٣)
١٤٦ ص
(١٨٤)
١٤٧ ص
(١٨٥)
١٤٨ ص
(١٨٦)
١٤٩ ص
(١٨٧)
١٥٠ ص
(١٨٨)
١٥٠ ص
(١٨٩)
١٥٢ ص
(١٩٠)
١٥٤ ص
(١٩١)
١٥٦ ص
(١٩٢)
١٥٦ ص
(١٩٣)
١٥٧ ص
(١٩٤)
١٥٨ ص
(١٩٥)
١٥٨ ص
(١٩٦)
١٥٨ ص
(١٩٧)
١٥٩ ص
(١٩٨)
١٦١ ص
(١٩٩)
١٦٢ ص
(٢٠٠)
١٦٣ ص
(٢٠١)
١٦٣ ص
(٢٠٢)
١٦٣ ص
(٢٠٣)
١٦٣ ص
(٢٠٤)
١٦٤ ص
(٢٠٥)
١٦٤ ص
(٢٠٦)
١٦٥ ص
(٢٠٧)
١٦٧ ص
(٢٠٨)
١٦٧ ص
(٢٠٩)
١٦٧ ص
(٢١٠)
١٦٩ ص
(٢١١)
١٦٩ ص
(٢١٢)
١٧٢ ص
(٢١٣)
١٧٢ ص
(٢١٤)
١٧٤ ص
(٢١٥)
١٧٩ ص
(٢١٦)
١٨٠ ص
(٢١٧)
١٨٠ ص
(٢١٨)
١٨١ ص
(٢١٩)
١٨١ ص
(٢٢٠)
١٨١ ص
(٢٢١)
١٨٤ ص
(٢٢٢)
١٨٤ ص
(٢٢٣)
١٨٥ ص
(٢٢٤)
١٨٥ ص
(٢٢٥)
١٨٦ ص
(٢٢٦)
١٨٦ ص
(٢٢٧)
١٨٧ ص
(٢٢٨)
١٨٨ ص
(٢٢٩)
١٨٨ ص
(٢٣٠)
١٨٩ ص
(٢٣١)
١٨٩ ص
(٢٣٢)
١٩٠ ص
(٢٣٣)
١٩٠ ص
(٢٣٤)
١٩٠ ص
(٢٣٥)
١٩١ ص
(٢٣٦)
١٩٤ ص
(٢٣٧)
١٩٥ ص
(٢٣٨)
٢٠١ ص
(٢٣٩)
٢٠٢ ص
(٢٤٠)
٢٠٣ ص
(٢٤١)
٢٠٣ ص
(٢٤٢)
٢٠٤ ص
(٢٤٣)
٢٠٤ ص
(٢٤٤)
٢٠٥ ص
(٢٤٥)
٢٠٦ ص
(٢٤٦)
٢٠٧ ص
(٢٤٧)
٢٠٧ ص
(٢٤٨)
٢٠٨ ص
(٢٤٩)
٢٠٩ ص
(٢٥٠)
٢٠٩ ص
(٢٥١)
٢١٠ ص
(٢٥٢)
٢١٠ ص
(٢٥٣)
٢١١ ص
(٢٥٤)
٢١١ ص
(٢٥٥)
٢١٤ ص
(٢٥٦)
٢١٥ ص
(٢٥٧)
٢١٧ ص
(٢٥٨)
٢١٧ ص
(٢٥٩)
٢١٨ ص
(٢٦٠)
٢١٨ ص
(٢٦١)
٢١٩ ص
(٢٦٢)
٢٢٠ ص
(٢٦٣)
٢٢١ ص
(٢٦٤)
٢٢١ ص
(٢٦٥)
٢٢٢ ص
(٢٦٦)
٢٢٣ ص
(٢٦٧)
٢٢٣ ص
(٢٦٨)
٢٢٤ ص
(٢٦٩)
٢٢٥ ص
(٢٧٠)
٢٢٥ ص
(٢٧١)
٢٢٦ ص
(٢٧٢)
٢٢٧ ص
(٢٧٣)
٢٢٨ ص
(٢٧٤)
٢٢٩ ص
(٢٧٥)
٢٢٩ ص
(٢٧٦)
٢٢٩ ص
(٢٧٧)
٢٣٠ ص
(٢٧٨)
٢٣٠ ص
(٢٧٩)
٢٣١ ص
(٢٨٠)
٢٣١ ص
(٢٨١)
٢٣٢ ص
(٢٨٢)
٢٣٣ ص
(٢٨٣)
٢٣٣ ص
(٢٨٤)
٢٣٤ ص
(٢٨٥)
٢٣٤ ص
(٢٨٦)
٢٣٤ ص
(٢٨٧)
٢٣٦ ص
(٢٨٨)
٢٣٨ ص
(٢٨٩)
٢٣٨ ص
(٢٩٠)
٢٣٩ ص
(٢٩١)
٢٤٠ ص
(٢٩٢)
٢٤١ ص
(٢٩٣)
٢٤٢ ص
(٢٩٤)
٢٤٣ ص
(٢٩٥)
٢٤٤ ص
(٢٩٦)
٢٤٤ ص
(٢٩٧)
٢٤٥ ص
(٢٩٨)
٢٤٥ ص
(٢٩٩)
٢٤٥ ص
(٣٠٠)
٢٤٥ ص
(٣٠١)
٢٤٥ ص
(٣٠٢)
٢٤٧ ص
(٣٠٣)
٢٤٨ ص
(٣٠٤)
٢٥٠ ص
(٣٠٥)
٢٥٠ ص
(٣٠٦)
٢٥٠ ص
(٣٠٧)
٢٥١ ص
(٣٠٨)
٢٥١ ص
(٣٠٩)
٢٥١ ص
(٣١٠)
٢٥٣ ص
(٣١١)
٢٥٤ ص
(٣١٢)
٢٥٤ ص
(٣١٣)
٢٥٥ ص
(٣١٤)
٢٥٧ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ٨٣


نكول و اين است شرع محمد، سرور فرزندان عدنان، نه ورق پاره‌اى از هر كس و ناكس، آنچه معتبر است واقع است، نه نگارش وقايع مادام كه از طرف شارع منصوص نشده و يا پيشواى كاملى به طور قاطع بر آن اعتماد نكرده باشد. [١]
با تحوّل زندگى اجتماعى، و آشنايى بيشتر مردم به كتابت، رفته رفته اسناد كتبى رواج بيشترى يافت و عرف عملا براى آن اعتبار قايل شد و لذا بعضى از فقيهان حنفى، با استفاده از شيوه «استحسان» رأى به اعتبار اسناد كتبى صادر نمودند. [٢]
پس از فتح قسطنطنيه و استقرار عثمانى (٨٤١ ه‌) احساس لزوم نسبت به تشكيلات ادارى و تنظيم قوانين بر وفق مقررات اسلامى لزوم اعتماد بر اسناد كتبى در دستگاههاى ادارى اعم از قضايى و اجرايى امرى كاملا ملموس بود، لذا نويسندگان المجله با استفاده از فتاوى استحسانى فقيهان نامبرده مواد زير را ملحوظ نمودند. ماده ٦٩: «الكتاب كالخطاب» كتابت همانند شفاهى است. به موجب ماده فوق ايجاب و قبول كليه عقود و انشاى ايقاعات از طريق كتابت معتبر شناخته شد. ماده ١٦٠٦: «الاقرار بالكتابه كالاقرار باللسان»- اقرار از طريق كتابت همانند اقرار شفاهى است.
به موجب ماده فوق هرگاه داين اثبات مى‌كرد كه مديون با خط خود بر ورقه‌اى نوشته كه دين داين را ابراء كرده برى الذمه شناخته مى‌شد.
ماده ١٦٠٨: «القيود التى هى فى دفاتر التجار المعتمد بها هى من قبيل الاقرار بالكتابه ايضا فلو كتب التاجر فى دفتره انه مديون لفلان بكذا غروش يكون قد أقرّ له بذلك القدر دينا عليه و عند الحاجة تعتبر كتابته و تراعى كاقراره الشفاهى».
به موجب ماده فوق هرگاه در دفتر تاجرى كه نزد خودش بوده بدهى به ديگرى قيد شده باشد؛ داين مى‌تواند به استناد آن دين خود را مطالبه نمايد.
ماده ١٦٠٩: «ان سند الدين الّذى يكتبه الرجل او يستكتبه و يعطيه لآخر ممضى بامضائه او مختوما بختمه يعد اقرارا بالكتابة و يكون معتبرا و مرعيا كتقريره‌


[١] الفتاوى الخيريه، رملى؛ (... خارج عن الحجج الشرعية الشريفه ... و هى البينة و الا قرار و النكول و هذا شرع محمد سيّدولد عدنان، لا الرسم فى الورق من اى كائن، و العبرة ما هو فى الواقع لا لما كتببالخط من الوقائع، اذا لم ينص عليه الشارع و لا اعتمده امام بارع، تستند فيه الىنص قاطع). ج ٢. ص ٦٧‌
[٢] الاشباه و النظائر، ابن نجيم؛ ص ٨٦. رساله نشر العرف، ابن عابدين؛ ص ٤١.