‌
شهوات و آلودگيها به سوى كمال مطلق حركت كند و با ايجاد عدالت اجتماعى موانعى را كه بر سر راه بشر براى طى مدارج معنوى تكامل وجود دارد از پيش پا بردارد. الهى بودن احكام اسلامى آن را با اخلاق و وجدان آميخته و موافق حقوق فطرى و طبيعى انسان گردانيده است به همين سبب در همه زمانها و مكانها قابل اجرا است.
پس اعتبار اسلام و جامعيت آن و نيز قابليت آن براى اجرا در همه جا و همه وقت و در هر زمان و مكان به لحاظ الهى بودن احكام آن است.
فقه و فقها
تا زمانى كه پيغمبر گرامى اسلام حيات داشت و يا اهل بيت آن حضرت و ياران او زنده بودند، دريافت و شناخت حكم الهى با مراجعه مستقيم به پيغمبر و اهل بيت امكان‌پذير بود ولى پس از رحلت پيغمبر و ياران او اين امر چندان آسان نبود چون از يك طرف با توسعۀ جامعه اسلامى و دگرگونيهاى اجتماعى و اقتصادى روابط بين افراد دچار پيچيدگيهاى نوظهورى مى‌شد و از طرفى امكان‌پذير نبود كه در هر مورد نص خاص وجود داشته باشد و آيات قرآنى يا سنت نبوى ناظر به همه جزئياتى باشد كه بعدها در عالم به وجود خواهد آمد. لذا نياز به وجود انديشمندانى پيدا شد كه بتوانند با دانش و فراست خود احكام كلى را بر مصاديق و موضوعات تازه انطباق دهند و از اين طريق حكم هر قضيه‌اى را بيابند.
بديهى است براى دريافت و شناخت حكم الهى در هر مورد علاوه بر دانش و آگاهى بايد امتيازات ديگرى باشد تا موجب قبول عامه مردم گردد، اين دانشمندان و آگاهان مى‌بايست از صداقت و تقوى و بينش صحيح و ملكۀ استنباط به حد كمال برخوردار باشند تا بر اساس قرآن و سنت نبوى و قدرت اجتهاد حكم هر موضوع تازه را دريابند و تكليف موارد پيچيده‌اى را كه مولود تغيير و توسعه اجتماعى و اقتصادى بوده است روشن نمايند، لذا از همان قرن اول هجرى دانشمندان برجسته‌اى تصدى اين مهم را بر عهده گرفتند و در نتيجه تلاش و دقت نظر و كوشش مستمر آنها فقه مترقى و پوياى اسلامى به وجود آمد كه جوابگوى نيازهاى درونى بشر و هماهنگ حقوق فطرى او است.