‌
بگيرد [١].
ج) رسيدگى به وضع يتيمان و نظارت بر اعمال سرپرستان آنان تا بر يتيمان ستمى نرود و در صورتى كه از سرپرستان، خيانتى ملاحظه شود، آنان را معزول سازند [٢].
ه‌) رسيدگى به وضع امناى قاضى پيشين و بر كنار ساختن آنان در صورتى كه مرتكب خيانت شده باشند [٣].
و) هنگام دادرسى با علما مشورت كند تا در صدور حكم دچار لغزش نگردد [٤].
ز) ترغيب متخاصمان به سازش قبل از صدور حكم [٥].
٢. آداب مكروه
الف) قضاوت در حال غضب يا حالات مشابه ديگر نظير گرسنگى و تشنگى و غم و شادى و درد و امثال آن مكروه است [٦].
ب) بر قاضى مكروه است كه حين قضاوت خود را عبوس نشان دهد، چه ممكن است طرفين نتوانند در اين حالت سخن بگويند. و نيز مكروه است كه بيش از اندازه گشاده‌رو باشد، زيرا منجر به تجرّى طرفين مى‌شود [٧].
ج) بر قاضى مكروه است كه شاهدى را كه داراى بصيرت و ايمان قوى است به رنج و مشقت اندازد، يعنى در استعلام خصوصيات واقعه‌اى كه وى به آن شهادت داده است، بيش از اندازه، پرسش نمايد [٨].
٣. آداب واجب
الف) قاضى بايد در سلام گفتن و نشستن و سخن گفتن و توجه به طرفين دعوى رعايت مساوات را بنمايد و به اظهارات طرفين يكسان گوش دهد و در صدور‌

[١] ادب القضاء؛ صص ٧٢، ٧٧. شرائع الاسلام؛ ج ٤،ص ٧٣. الوجيز؛ ج ٢،ص ٢٣٩.
[٢] ادب القضاء؛ ص ٧٧. شرائع الاسلام؛ همانجا.
[٣] همانجا.
[٤] همان مأخذ؛ ج ٤، ص ٧٤. ادب القضاء؛ صص ٦٤، ٦٥.
[٥] اللمعة الدمشقيه، شهيد اول؛ ج ٣، ص ٧٥.
[٦] شرايع؛ ج ٤، ص ٧٤. الوجيز؛ ج ٢، ص ٢٤٠.
[٧] همان مأخذ، ص ٧٥. المبسوط؛ سرخسى، ج ١٦، ص ٧٧.
[٨] شرائع؛ ج ٤، صص ٧٧، ٧٨.