طبقاتی داریم اما سیاسی نبوده اند و بالاخره اگر هر دو این عوامل وجود داشته اند ، از عوامل معنوی و مذهبی خالی بوده اند باین ترتیب این گروه‌ نیز نظر ما را در مورد منحصر بفرد بودن این انقلاب بنحوی می‌پذیرند از نظر ما این انقلاب اسلامی بوده است ، اما منظور از اسلامی بودن باید روشن گردد بعضی‌ها فکر میکنند مقصود از اسلام تنها همان معنویتی است که در ادیان‌ بطور کلی و از جمله در اسلام وجود دارد گروه دیگر میپندارند اسلامی بودن‌ بمعنای رواج مناسک مذهبی و آزاد بودن انجام عبادات و آداب شرعی است‌ اما با وجود این تعبیرات ، لااقل بر ما روشن است که اسلام معنویت محض ، آن چنان که غربیها درباره مذهب میاندیشند ، نیست این حقیقت نه تنها درباره انقلاب فعلی ، بلکه در مورد انقلاب صدر اسلام نیز صادق است . انقلاب صدر اسلام در همان حال که انقلابی مذهبی و اسلامی بود ، در همان‌ حال انقلابی سیاسی نیز بود ، و در همان حال که انقلابی معنوی و سیاسی نیز بود ، انقلابی اقتصادی و مادی نیز بود یعنی حریت ، آزادگی ، عدالت ، نبودن تبعیضهای اجتماعی و شکاف های طبقاتی در متن تعلیمات اسلامی است‌ در واقع هیچ یک از ابعادی که در بالا بانها اشاره کردیم ، بیرون از اسلام‌ نیستند راز موفقیت نهضت ما نیز در این بوده است که نه تنها به عامل‌ معنویت تکیه داشته ، بلکه آندو عامل دیگر - مادی و سیاسی - را نیز با اسلامی کردن محتوای آنها ، در خود قرار داده است فی المثل ، مبارزه برای‌ پر کردن شکافهای طبقاتی ، از تعالیم اساسی اسلام محسوب می‌شود ، اما این‌ مبارزه با معنویتی عمیق توأم و همراه است . از سوی دیگر روح آزادی خواهی و حریت در تمام دستورات