و همه این نشانه ها و آثار که بظاهر مختلفند یک ریشه بیشتر ندارند این‌ آقایان میگویند در همه انقلابها ، در واقع نارضائیها در نهایت امر بیک‌ نارضائی بر میگردند خشم ها نیز همگی بیک خشم ، و آرمانها نیز همگی بیک‌ آرمان منتهی میشوند تمام انقلاب های دنیا در واقع انقلاب های محرومان‌ است علیه برخوردارها ریشه همه انقلابها در آخر بمحرومیت بر میگردد [١] در زمان ما این مسئله - تکیه بر روی منشا طبقاتی انقلاب ها - رواج‌ بسیار پیدا کرده و حتی کسانی هم که از مفاهیم اسلامی سخن میگویند و دم از فرهنگ اسلامی میزنند ، خیلی زیاد روی مسئله مستضعفین ، استضعافگری و استضعاف شدگی تکیه میکنند بطوری که این افراد بنوعی تحریف و انحراف‌ کشیده شده است پیروان نظریه دوم میگویند ، بخلاف آنچه معتقدان نظر اول ادعا میکنند ، همه انقلاب ها ریشه مادی صرف ندارد البته ممکن است ریشه پاره ای از انقلابها دو قطبی شدن جامعه از نظر اقتصادی و مادی باشد ، و یک شاهد مثال‌ در اینمورد تعبیر حضرت امیر ( ع ) است در خطبه ای که بمناسبت آغاز خلافت ایراد فرمود [٢] امام علیه السلام در این خطبه از کظه ظالم - سیری و اشباع ظالم - و سغب‌ مظلوم - گرسنه ماندن مظلوم - نام میبرد یعنی

[١] البته این نکته که خود محرومیت هم معلول پیشرفت در ابزار تولید است که شکافها را زیاد می‌کند ، مسئله ایست که باید در جای خود مورد بحث قرار گیرد . . . لولا حضور الحاضر ، و قیام الحجة بوجود الناصر ، و ما اخذ الله‌

علی العلماء ان لا یقاروا علی کظة ظالم و لا سغب مظلوم » [٢] . . . اگر آن جمعیت انبوه حاضر نمی‌شدند و یاری نمیدادند تا حجت‌ تمام شود ، و اگر نبود عهدی که خدای تعالی از علما و از دانایان گرفته تا راضی نشوند ، بر سیری ظالم و گرسنه ماندن مظلوم ( خطبه شقشقیه )