تا آنجا که من اطلاع دارم ریشه این تفکیک ، البته بدون‌ اینکه مسائل خوب از هم شکافته شده باشند در آثار بوعلی دیده می‌شود متاسفانه الان به یاد ندارم که آیا فارابی هم این مسئله را مطرح کرده است‌ یا نه ؟ به هر حال با طرح مسئله عقل عملی و عقل نظری و بعد مسئله حسن و قبح عقلی و اینکه این پسندها و ناپسندهای عقلی در میان ملل مختلف‌ متفاوت است و درباره آنها یک جور قضاوت نمی‌شود و اینها نباید ملاک‌ قضاوت در مسائل فلسفی بشوند ، از این زمان است که تدریجا توجه به مسئله‌ ادراکات اعتباری و حقیقی پیدا می‌شود البته ممکن است که این مسئله‌ ریشه‌ای در دوره ما قبل اسلام داشته باشد که من چون اطلاعی از آن ندارم آنرا نفی نمی‌کنم ، ولی تا آنجا که اطلاع دارم توجه به این مسئله بیشتر معلول‌ تضاد و برخورد آراء متکلمین و فلاسفه بوده است و اما در خصوص بحث اصلی‌ این گفتگو ، عرض کردم که بر اساس یک نوع فلسفه تاریخ ، همه انقلابها با همه اختلاف شکلها ماهیت مادی و طبقاتی دارد در اینجا به عنوان معترضه‌ باید به موردی اشاره کنم که منشا بسیاری از بدفهمیها شده است و آن نکته‌ این است که بعضی از کسانی که آشنائی زیادی با مسائل اسلامی ندارند از آنجا که جهت گیری اسلام را بسود مستضعفین دیده‌اند پنداشته‌اند که اسلام ، عامل حرکت در تاریخ را نیز ، همواره مستضعفان بحساب میاورد . اینها فکر کرده‌اند اینهمه که در قرآن بر حمایت از محرومان و مستضعفان‌ تکیه شده به این معنی است که اسلام هم به جامعه دو طبقه‌ای قائل است و پرچم همه حرکتها و انقلابها را همواره بدوش